Οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων 50 ετών έχουν ωθήσει την οικονομία από τα φορντιστικά μοντέλα παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης, σε αποκεντρωμένα δίκτυα παραγωγής ανά τον πλανήτη, άμεσα συνδεδεμένα με την κατανάλωση χωρίς τη διαμεσολάβηση της αποθήκευσης. Σε αυτή τη διαδικασία της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, ο έλεγχος των αγορών από την μια πλευρά και η διαχείριση των πληροφοριών από την άλλη φαίνεται ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο. Οι τεχνολογίες των Τηλεπικοινωνιών και του Διαδικτύου, βρίσκονται στον πυρήνα της αποϋλοποίησης της καπιταλιστικής οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν ένα νέο πεδίο δράσης και άντλησης κερδών. Η πληροφορία ανάγεται σε οικονομική μονάδα – σ’ένα νέο νόμισμα, ο έλεγχος του οποίου, αποδεικνύεται εξαιρετικά σημαντικός για τις κοινωνίες του μέλλοντος.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών και η εμφάνιση του διαδικτύου, πριν από περίπου σαράντα χρόνια δημιούργησαν ένα νέο χώρο ανθρώπινης δραστηριότητας, στον οποίο μεταφέρονται σταδιακά όλο και περισσότερες ατομικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές λειτουργίες, το χώρο της δυνητικής και εικονικής πραγματικότητας (cyberspace). Ο χώρος αυτός συντίθεται από πληροφορίες τις οποίες παράγουν άνθρωποι και μηχανές (υπολογιστές). Οι Τηλεπικοινωνίες και το Διαδίκτυο βρίσκονται στην καρδιά της ιστορικής διαδικασίας σύγκλισης των επιμέρους Μέσων Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, τα οποία αποτελούν τους φυσικούς πόρους αυτής της πραγματικότητας και υφίσταται στις μέρες μας την μεγαλύτερη αλλαγή από την εμφάνιση της τυπογραφίας και έπειτα. Στο νέο αυτό πεδίο, εντός του οποίου είμαστε όλοι παραγωγοί και κοινωνοί ταυτόχρονα ενός -μεγαλύτερου από ποτέ- όγκου πληροφοριών και γνώσεων (και καταναλωτές και πωλητές όμως), διακυβεύονται σήμερα ξανά, κοινές μας αξίες, όπως η ελευθερία της έκφρασης και μεσώ αυτής η δημοκρατία. Ο σύγχρονος καπιταλισμός προσπαθεί να δεσμεύσει και να εμπορευματοποιήσει τις πληροφορίες αυτές αποπειρώμενος να εγκαθιδρύσει νέες σχέσεις κυριαρχίας στην οικονομία και την κοινωνία που δημιουργούν. Το άναρχο από τη φύση του εντούτοις Διαδίκτυο, προσφέρει μεθόδους αντίστασης σε αυτή την απόπειρα και αναδεικνύεται σε νέο πεδίο ατομικής και κοινωνικής έκφρασης, αλληλεπίδρασης, μάθησης και πολιτικής ενδυνάμωσης.

Με αυτή την έννοια η ίδια η τεχνολογική εξέλιξη σε συνδυασμό με τη συνειδητοποίηση και τη δράση των κοινοτήτων των χρηστών του Διαδικτύου ανά τον κόσμο και ιδιαίτερα του κινήματος του Ανοιχτού λογισμικού και της Ανοικτής πρόσβασης σε κάθε είδους δεδομένα, ίσως θέτουν σήμερα τις βάσεις για την μετάβαση σε μια μετα-καπιταλιστική κοινωνία η οποία θα βασίζεται στην προσφορά και την συνεργατική οικονομία.

Αυτό συμβαίνει διότι οι δυνατότητες που παρέχονται από τις τεχνολογίες αυτές είναι τόσο δυνατότητες κοινωνικού και δημοκρατικού ελέγχου όσο και επιτήρησης, σε πρωτοφανή στην παγκόσμια ιστορία βαθμό. Το διαδίκτυο αναδεικνύεται στο πιο δημοκρατικό μέσο επικοινωνίας της εποχής μας, αφού αποκεντρώνοντας τα μέσα παραγωγής της πληροφορίας προσφέρει ένα βήμα ελεύθερης δημόσιας έκφρασης, στο οποίο όλοι όσοι συμμετέχουν μπορούν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ισότιμα. Είναι ανάγκη λοιπόν να ανταποκριθούμε στην πρόκληση του επαναπροσδιορισμού των όρων χρήσης των δυνατοτήτων αυτών στον κυβερνοχώρο και σε όλους τους τεχνητούς χώρους της πληροφορίας, προστατεύοντας ουσιαστικά τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα όλων, απέναντι σε όσους θέλουν να τον χρησιμοποιήσουν για μαζική κοινωνική επιτήρηση/έλεγχο και όσους τον θεωρούν απλά έναν ακόμα χώρο εμπορευματοποίησης, δηλαδή τις πολυεθνικές επιχειρήσεις της “Νέας” Οικονομίας και τους κρατικούς μηχανισμούς ελέγχου.

Ιστορική Αναδρομή

Από το άνοιγμα του Διαδικτύου στις πλατιές μάζες των χρηστών μέσω του παγκόσμιου ιστού την δεκαετία του ’90 έως σήμερα έχουν ήδη μεσολαβήσει δυο ιστορικές φάσεις κατά τις οποίες οι δυνάμεις των επιχειρήσεων Νέας Τεχνολογίας επεχείρησαν να το μετατρέψουν σε δυνητική αγορά μεγιστοποιημένης εκμετάλλευσης, κερδοσκοπίας και παραγωγής υπεραξίας. Η πρώτη αφορούσε την μεταφορά μοντέλων της παλιάς οικονομίας στα δίκτυα και κατέρρευσε το 1999 μαζί με τον δείκτη Nasdaq. Η δεύτερη βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά την κοινωνική δικτύωση (web 2.0) αν και όλα δείχνουν ότι η εν εξελίξει οικονομική κρίση θα πλήξει και αυτή τη διαδικασία.

Στην πρώτη φάση του διαδικτύου, αλλά πολύ περισσότερο στη δεύτερη αναδύεται η εικόνα μιας τηλε-κοινωνίας η οποία συναποτελείται από δυο δυνάμεις. Τη δύναμη των παραγωγών πληροφοριών (απλοί χρήστες, μικρές εταιρίες παραγωγής λογισμικού, εταιρίες παραγωγής κάθε είδους πληροφοριών, κοινότητες κοκ) και τη δύναμη των διαχειριστών-διαμεσολαβητών (μεγάλες εταιρίες λογισμικού, δίκτυα κ.α.). Οι δυνάμεις αυτές δεν έχουν αναγκαστικά κοινά συμφέροντα και συχνά ασκείται κριτική της άμισθης εκμετάλλευσης του πνευματικού έργου της πρώτης από την δεύτερη, όπως συμβαίνει π.χ. σε δίκτυα τύπου facebook, myspace, youtube κ.α.

Ενώ οι εταιρίες δρουν με τρόπο που προωθεί την κυριαρχία της εμπορευματικής λογικής στο διαδίκτυο, εθνικοί και υπερεθνικοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρούν να το ελέγξουν και να το αστυνομεύσουν, διευκολύνοντας την κατακράτηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, επιχειρώντας τον έλεγχο της ιδιωτικής ροής πληροφοριών (απαγορεύσεις σχετικές με τη διακίνηση προϊόντων πνευματικής ιδιοκτησίας, δημιουργία μητρώων κίνησης χρηστών στα δίκτυα από εταιρίες και αρχές ασφαλείας κοκ).

Οι αρχές πάνω στις οποίες θα οικοδομηθούν οι νέες δημόσιες επικοινωνίες και η πληροφορική υποδομή μας, μπορεί να έχουν σημαντικές πολιτικές συνέπειες στην οργάνωση και την ενίσχυση της κοινωνικής παρέμβασης στα τεκταινόμενα στο δημόσιο βίο, ή αντίθετα να επιφέρουν τη συρρίκνωσή της.. Διακυβεύματα όπως ο επαναπροσδιορισμός των πνευματικών δικαιωμάτων, η ελευθερία της ανταλλαγής αρχείων, τα πρότυπα αρχείων που χρησιμοποιούνται στην διοίκηση και την κοινωνία κ.α. ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιαστικά την δημοκρατία σε ένα κοντινό μέλλον όπου όλο και περισσότερες ιδιωτικές και δημόσιες δραστηριότητες θα διαμεσολαβούνται από το διαδίκτυο και τις ΤΠΕ.

Αν αφήσουμε εταιρίες και κρατικούς οργανισμούς να παρακολουθούν, να ελέγχουν και να επιτηρούν τον προσωπικό μας χρόνο και το περιεχόμενο των επικοινωνιών μας στην κατεύθυνση του πολιτικού ελέγχου και της παραγωγής κέρδους, τότε θα έχουμε επιτρέψει στην «τηλεοπτική δημοκρατία» να μετεξελιχθεί και να καταδυναστεύσει τις ζωές μας με αμεσότερο και απείρως πιο επικίνδυνο τρόπο από ότι συμβαίνει σήμερα. Τα δίκτυα σήμερα είναι ένα σημαντικό πεδίο πάλης για την διαμόρφωση των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων όλων μας στην νέα εποχή.

Η στρατηγική μας κατεύθυνση

Διεκδικούμε ένα δυνητικό παγκόσμιο χώρο πληροφοριών, ελεύθερο και δημόσιο. Να αποσυνδέσουμε τον χρόνο και τις δυνητικές μας κοινότητες από την επικυριαρχία της αγοράς και την εμπορευματοποίηση. Δεν θέλουμε οι χρήστες του διαδικτύου να είναι δωρεάν γρανάζια παροχής περιεχομένου κάποιας μηχανής παραγωγής κέρδους, ούτε στόχοι προσωποποιημένου μάρκετινγκ. Θέλουμε να οικειοποιηθούμε τα Νέα Μέσα και να αντλήσουμε από την παγκόσμια πλέον εμπειρία χρήσης τους και την διευκόλυνση της πολιτικής συμμετοχής που προσφέρουν, νέες ιδέες και δυνατότητες (για την ιδιοκτησία, την διαβούλευση, την δημοκρατία) στην κατεύθυνση της απελευθέρωσης, της δημοκρατίας και στην προοπτική του Σοσιαλισμού. Η ενίσχυση και η διευκόλυνση των συνεργατικών δυνατοτήτων που παρέχεται από τα νέα μέσα, και η κουλτούρα μοιράσματος και προσφοράς που διατρέχει πολλές ενεργές διαδικτυακές κοινότητες, αποτελούν σημαντικά στοιχεία που μπορούν να συνεισφέρουν σε μια τέτοια κατεύθυνση.

Ενάντια στο Ψηφιακό χάσμα

Μια κοινωνία στην οποία κάποιοι θα έχουν πρόσβαση στον κόσμο των πληροφοριών, ενώ άλλοι δεν θα έχουν, θα είναι μοιραία μια κοινωνία που αναπαράγει και ενισχύει τις ταξικές ανισότητες και την αδικία. Στόχος μας είναι η πρόσβαση στη γνώση και στον πληροφοριακό πλούτο του διαδικτύου να είναι κοινή και ισότιμη, ακριβώς όπως κοινή και ισότιμη θέλουμε να γίνει η πρόσβαση όλων μας στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας καθώς και στις υπηρεσίες της παιδείας, της υγείας και των τηλεπικοινωνιών. Τόσο διεθνώς, όσο και στη χώρα μας, μεγάλες μερίδες του πληθυσμού, στερούνται αυτό το δικαίωμα (και συχνά δεν γνωρίζουν καν πως το στερούνται), ενώ μια νέα διάκριση κάνει την εμφάνιση της χωρίζοντας τους πολίτες σε “πληροφοριακά φτωχούς” και “πληροφοριακά πλούσιους”. Το Ψηφιακό Χάσμα που χωρίζει τους μεν από τους δε, γίνεται ένα ακόμα κοινωνικό σύνορο – φραγμός ενάντια σε μια κοινωνία ίσων ευκαιριών και δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει από το 2005 διακηρύξει τη βούληση της να καταπολεμήσει το Ψηφιακό Χάσμα, όμως η επιλογή της να το επιδιώξει στηριζόμενη βασικά στην ιδιωτική πρωτοβουλία δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην επίτευξη αυτού του στόχου. Προβληματικές άλλωστε από την άποψη αυτή (αλλά όχι μόνο) υπήρξαν και οι κατευθύνσεις για ιδιωτικοποίηση των βασικών εθνικών τηλεπικοινωνιακών παρόχων και δικτύων. Οι ΤΠΕ δεν είναι προσβάσιμες σήμερα από όλους, τόσο για οικονομικούς, όσο και κοινωνικούς ή πολιτισμικούς λόγους, κυρίως όμως διότι η ουσιώδης χρήση και η εκμετάλλευσή τους προϋποθέτει μια γενικότερη παιδεία: το πληροφορικό χάσμα δεν είναι παρά άλλη μια εκδοχή του χάσματος παιδείας και εκπαίδευσης μέσα στις κοινωνίες και μεταξύ των κοινωνιών του πλανήτη.

Φτωχοί, μετανάστες αλλά και μεγάλης ηλικίας συμπολίτες μας π.χ. μένουν ακάλυπτοι από μια πολιτική καταπολέμησης του ψηφιακού χάσματος η οποία στην πραγματικότητα δεν τους συμπεριλαμβάνει.

Και εντός του διαδικτύου όμως, η επιχειρούμενη τόσο διεθνώς, όσο και στη χώρα μας σύνδεση των παρόχων πρόσβασης με παρόχους περιεχομένου δημιουργεί αφενός κινδύνους για την ελεύθερη πρόσβαση στο περιεχόμενο και αφετέρου εν δυνάμει νέες διαδικτυακές διακρίσεις καθώς η κατεύθυνση θα είναι κάποιοι χρήστες να διαθέτουν καλύτερες υπηρεσίες και πρόσβαση σε αναβαθμισμένο περιεχόμενο σε σχέση με την πλειονότητα του πληθυσμού.

Δημόσιος χώρος πληροφοριών

Το Διαδίκτυο και οι ΤΠΕ άνοιξαν τις ιδιωτικές μας τηλεπικοινωνίες στο δημόσιο χώρο. Στις ΤΠΕ ενυπάρχουν δυνατότητες ενίσχυσης της σχέσης των πολιτών με τη διοίκηση και την πολιτική αλλά και δυνατότητες χειραγώγησής της. Οι πρόσφατες εμπειρίες από τα κινήματα δημοσιογραφίας των πολιτών και αντιπληροφόρησης που παρακάμπτουν τη διαμεσολάβηση των ΜΜΕ και μεταφέρουν σταδιακά την δυνατότητα της ενημέρωσης/πληροφόρησης στους ίδιους τους πολίτες, ενδέχεται να αποτελούν εκφάνσεις αυτής της δυνατότητας. Ελπιδοφόρα είναι ακόμα τα κινήματα πολιτών που οργανώνονται ή και δημιουργούνται μέσα στο διαδίκτυο, βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν και να συντονιστούν μέσω αυτού, δημιουργώντας έτσι, τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δικτύων καλά ενημερωμένων ενεργών πολιτών και μιας κοινής σφαίρας δημόσιου διαλόγου και διαβούλευσης που δεν μπορεί εύκολα να τεθεί υπό τον έλεγχο καμίας εξουσίας, ιδιωτικής ή κρατικής.

Το διαδίκτυο σήμερα και οι ΤΠΕ αναδεικνύονται σε προνομιακό πεδίο διάχυσης τη γνώσης αλλά και κρίσιμων πληροφοριών της δημόσιας σφαίρας, όπως π.χ της δημόσιας διοίκησης. Στο νέο αυτό πολύπλοκο, πολυμεσικό περιβάλλον είναι κρίσιμη η πρόσβαση όλων στις δημόσιες πληροφορίες. Η γραφειοκρατία του συγκεντρωτικού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου φαντάζει μέσα στο νέο χωρίς όρια περιβάλλον του διαδικτύου σαν τεχνικό εμπόδιο το οποίο πρέπει να παρακαμφθεί, εφόσον στρέφεται κατά της ελευθερίας και των δικαιωμάτων των νέων δικτύων των ενεργών πολιτών. Οι ορατές δυνατότητες δημιουργούν αιτήματα απλούστευσης και εξορθολογισμού των γραφειοκρατικών διαδικασιών και των δυσκίνητων συγκεντρωτικών σχημάτων. Ιδιαίτερα παράλογη σε ένα πληροφορικό σύμπαν το οποίο έχει στο κέντρο του την άμεση διαθεσιμότητα κάθε είδους δεδομένων είναι η απόκρυψη (εσκεμμένη ή μη) δημόσιας πληροφορίας αλλά και η υπό περιορισμούς διάθεσή της.

Οι δημόσιες πληροφορίες δεν μπορούν να είναι ιδιοκτησία κανενός άλλου παρά της κοινωνίας. Και αυτό γιατί αποτελούν στοιχεία ενός νέου δημόσιου χώρου, ανοικτού και απαιτητικού ως προς την διάθεση δεδομένων και πληροφοριών που απευθύνονται σε αυτόν. Αυτό αφορά π.χ. και τις εκπομπές της ΕΡΤ, τα Δελτία Τύπου κάθε Υπουργού, τις προκηρύξεις δημόσιων έργων, τα αποτελέσματα διαγωνισμών αλλά και τα στατιστικά στοιχεία της ΕΣΥΕ και αποφάσεις Συνόδων Κορυφής.. Μέσα από το αίτημα για δημόσια πληροφορία προβάλλει προφανώς το αίτημα του δημόσιου ελέγχου των δημόσιων πεπραγμένων. Έτσι η ιστορική ανισορροπία πληροφόρησης κράτους/πολίτη μπορεί να αναστραφεί μέσω του διαδικτύου και της κουλτούρας της πληροφορίας που φέρει σαν κινηματικό του αίτημα: το ελάχιστο δυνατόν των πληροφοριών από τους πολίτες προς το κράτος, το μέγιστο από το κράτος προς τους πολίτες. Μια από τις δυνατότητες που προσφέρονται κατά αυτόν τον τρόπο είναι και η δημιουργία αναχωμάτων διαφάνειας στη διαφθορά.

Ελευθερία της έκφρασης, ατομική και κοινωνική ασφάλεια

Κάθε πολίτης χρήστης των ΤΠΕ έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να ορίζει την τύχη των δεδομένων που παράγει και διανέμει στον παγκόσμιο ιστό, στα δίκτυα και τις ΤΠΕ. Ούτε οι πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, ούτε οι μεγάλες εταιρίες κινητής τηλεφωνίας, πληροφορικής και internet έχουν το δικαίωμα να κατακρατούν δεδομένα χωρίς τη ρητή συγκατάθεση του χρήστη των υπηρεσιών τους. Αλλά και αυτή ακόμα η συγκατάθεση πολλές φορές μπορεί να είναι εκβιαστική ή προϊόν παραπλάνησης. Ως εκ τούτου υπάρχει ανάγκη δημιουργίας ενός αυστηρού νομικού πλαισίου προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής των πολιτών. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να οριστούν κανόνες χρήσης της προσωπικής πληροφορίας, όχι μόνο σχετικά με την διάθεσή της, αλλά και με την αποθήκευση και την επεξεργασία της, τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στον δημόσιο τομέα.

Καταδικάζουμε τις προσπάθειες ελέγχου και παρακολούθησης των τηλεπικοινωνιών που εκπορεύονται από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και προωθούνται με την επίφαση δημοκρατικής νομιμοποίησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ζητάμε την άμεση απόσυρση κάθε μέτρου που εντάσσεται στη λογική του Ευρω-φακελώματος και έχει ληφθεί στο όνομα της δήθεν ασφάλειας των Ευρωπαίων πολιτών και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

Η αυξανόμενη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Η.Π.Α. στο πεδίο αυτό εντείνει την απειλή για τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών και την ελευθερία των τηλεπικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένου και του Ίντερνετ.

Μέχρι σήμερα τόσο εξαιτίας της ίδιας της τεχνολογικής φύσης του διαδικτύου (άναρχο, άκεντρο, ανέλεγκτο), όσο και επειδή οι κοινότητες των χρηστών παγκοσμίως αντιστέκονται (κοινότητες ανοικτού λογισμικού, δίκτυα ανταλλαγής αρχείων, δίκτυα αντιπληροφόρησης και δημοσιογραφίας των πολιτών, κοινότητες ιστολόγων, ομάδες ψηφιακών δικαιωμάτων κ.α.) κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει εφικτό.

Απορρίπτουμε το καθεστώς που έχει επιβληθεί πλέον σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που υποχρεώνει τις εταιρίες να κρατούν δεδομένα των χρηστών τους για μήνες μετά από την πραγματοποίηση κάθε κλήσης ή συνδιάλεξης ή οιασδήποτε άλλης ενέργειας επικοινωνίας.

Θα πρέπει επίσης να διαφυλαχθεί το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, το δικαίωμα κάθε χρήστη να παραμένει επώνυμος, ψευδώνυμος ή ανώνυμος – εν τέλει το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού της επικοινωνίας του. Οι νομικοί ερίζουν ακόμα για το που βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στην ασφάλεια και την δημόσια έκφραση, όμως πιστεύουμε ότι και στο διαδίκτυο δεν θα πρέπει να γίνει η επίκληση της ασφάλειας αφορμή για την περιστολή ή τον έλεγχο των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών των πολιτών. Επιθυμούμε η δημόσια συμμετοχική επικοινωνία που εκτυλίσσεται στις μέρες μας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας να στηρίζεται στην ανοχή και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, οι οποίοι θα καταδικάζουν φαινόμενα λαϊκισμού, ρατσισμού, φασισμού, μισαλλοδοξίας κ.α. με την απόρριψη και την παραγωγή ανταγωνιστικών παραδειγμάτων και όχι δια της καταστολής, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Θέλουμε να κατακτηθεί μια νέα ισορροπία ανάμεσα στα ατομικά και τα κοινωνικά δικαιώματα, η οποία να οδηγεί και να καθοδηγείται από την αρχή της ανοχής στη διαφορετική άποψη.

Ενίσχυση των κοινοτήτων του ελεύθερου λογισμικού

Δεν μπορεί να υπάρξει ελεύθερος δημόσιος χώρος στα δίκτυα αν δεν είναι ελεύθερα και προσβάσιμα από όλους τα εργαλεία που τον παράγουν και τον συντηρούν. Ο νέος αυτός δημόσιος χώρος πληροφοριών δεν μπορεί να τελεί υπό την ομηρία των ιδιωτικών εταιριών. Το κράτος θα πρέπει σταδιακά να λειτουργήσει πάνω σε ελεύθερο λογισμικό ανοικτού κώδικα και σε ελεύθερα ανοικτά διαλειτουργικά πρότυπα και μορφότυπους αρχείων, σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης.

Οι ΤΠΕ είναι άρρηκτα δεμένες με τη γλώσσα και τις πολιτισμικές μας αντιλήψεις περί οργάνωσης, διοίκησης και πολιτικής. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενισχυθούν οι τοπικές πρωτοβουλίες κοινοτήτων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων που απαντούν σε αυτές τις ανάγκες σε επίπεδο λογισμικού. Ακόμα παραπέρα, οι ιδέες του κινήματος για το ελεύθερο λογισμικό ανοικτού πηγαίου κώδικα εμπνέουν σήμερα μια σειρά από παρεμφερή εγχειρήματα, όπως η ανοικτή εκπαίδευση, η συνεργατική οικονομία και οι κοινοτικές οργανώσεις, ιδέες που ανήκουν προγραμματικά στον χώρο της οικογένειας των ιδεών της Αριστεράς για την οργάνωση της κοινωνίας. Το ανοιχτό λογισμικό προσφέρει ένα έμπρακτο και επιτυχημένο παράδειγμα της σημασίας των δημόσιων χώρων πληροφορίας και δημιουργίας αλλά και της αποτελεσματικότητάς τους. Παράλληλα, κτίζονται γύρω του κάποια πρότυπα / υποδείγματα διαχείρισης και διανομής κοινόχρηστων πόρων, ενώ επιδεικνύεται η ισχύς και η ευελιξία της συνεργατικής παραγωγής.

Ανταλλαγή αρχείων και πνευματικά δικαιώματα

Όπως πρέπει να είναι ελεύθερα και διαθέσιμα σε όλους τα εργαλεία λογισμικού που αναπτύσσουν οι κοινότητες των προγραμματιστών σε όλο τον κόσμο, έτσι πρέπει να είναι και τα προϊόντα της γνώσης και του πολιτισμού. Η δευτερογενής δημιουργία στηρίζεται στην πρωτογενή και αυτό είναι ένα κοινωνικό δικαίωμα που σήμερα, περισσότερο από ποτέ πρέπει να προστατευθεί και διαφυλαχθεί προς όφελος όλων. Από τα προϊόντα της επιστημονικής έρευνας, έως τα προϊόντα πολιτισμού είναι κρίσιμο να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων σε αυτά καθώς και η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησής τους. Για αυτό και θεωρούμε κρίσιμη την αντιμετώπιση του ζητήματος των πνευματικών δικαιωμάτων. Η ψηφιακή τεχνολογία αλλάζει την δυνατότητα δημοσίευσης, διανομής ενός πνευματικού προϊόντος αλλά δίνει και τη δυνατότητα αντιγραφής του. Μέχρι να οριστικοποιηθούν οι αλλαγές που κυοφορούνται σήμερα στην βιομηχανία παραγωγής προϊόντων πνευματικού χαρακτήρα, θα πρέπει να διασφαλιστεί το δικαίωμα των πολιτών στην κοινή τους χρήση, δηλαδή το δικαίωμα να ανταλλάσσουν μεταξύ τους πνευματικά “ιδιόκτητα” αρχεία . Οι τεχνολογίες Peer to Peer εκτός από τη χρήση τους για «παράνομη» και μη ανταλλαγή αρχείων. είναι και εξαιρετικά εργαλεία συνεργασίας και συμμετοχής και ως τέτοια πρέπει να προστατευθούν.

Οι προγραμματικοί μας στόχοι

Αναγνωρίζοντας πως οι ΤΠΕ είναι πλέον βασικό εργαλείο πρόσβασης στη γνώση, διεξαγωγής δημόσιας και ιδιωτικής επικοινωνίας, ατομικής ή συλλογικής έκφρασης και τελικά πολιτικής ενδυνάμωσης θεωρούμε κρίσιμη την καταπολέμηση του Ψηφιακού Χάσματος, τόσο σε διεθνές, όσο και σε Εθνικό επίπεδο. Πιστεύουμε ότι κρίσιμο ρόλο καλείται να παίξει ο δημόσιος και ο αυτοδιοικητικός τομέας μέσω κοινωνικών επενδύσεων αρχίζοντας από τα σχολεία.

- Να μηχανοργανωθούν άμεσα όλες οι σχολικές μονάδες, να εκπαιδευθούν οι καθηγητές και να αλλάξει το σχολικό πρόγραμμα έτσι ώστε να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες που παρέχει η πληροφορική και το διαδίκτυο. Ταυτόχρονα θα πρέπει κάθε μαθητής να διαθέτει υπολογιστή και κατάλληλο εκπαιδευτικό λογισμικό, στα πλαίσια της καλλιέργειας ενός μοντέλου γνώσης το οποίο θα είναι ανοιχτό, συνεργατικό, αντι-ιεραρχικό.

- Στηρίζουμε ειδικά δημόσια προγράμματα, όπως είναι ο «υπολογιστής των 100 δολαρίων» για τη διαμόρφωση προϊόντων και υπηρεσιών προσβάσιμων από όλους ανεξάρτητα από την χώρα κατοικίας ή το εισόδημά τους. Σημειώνουμε, εντούτοις, την ειρωνεία της παροχής φθηνών ηλεκτρονικών υπολογιστών σε άτομα χωρίς πρόσβαση σε βασική παιδεία(και σε περίθαλψη ή ακόμα και σε επαρκή σίτιση), σε χώρες χωρίς καν υλικά πόσο μάλλον εικονικά δίκτυα και προγράμματα εκπαίδευσης. Ο τεχνολογικός φετιχισμός που χαρακτηρίζει μια φιλελεύθερη αντίληψη, κατά την οποία εργαλεία και τεχνικές μπορεί να επιφέρουν από μόνα τους θετικά κοινωνικά αποτελέσματα είναι μια αφελής και ανιστόρητη αντίληψη που αντιμετωπίζει πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα σαν τεχνικά.

- Ανάπτυξη τοπικών ασύρματων δικτύων σε επίπεδο κοινότητας ή γειτονιάς με ελεύθερη και δωρεάν πρόσβαση των κατοίκων και επισκεπτών τους στα πλαίσια δημόσιων βιβλιοθηκών – η φύση και το περιεχόμενο των οποίων θα πρέπει να διευρυνθεί μέσω της εκτεταμένης χρήσης των νέων τεχνολογιών.

- Καθοριστικής σημασίας θεωρούμε την δημιουργία ενός προγράμματος δημόσιων επενδύσεων για τη δημιουργία δωρεάν ενσύρματων ή ασύρματων δικτύων υψηλών ταχυτήτων τα οποία θα διαχειρίζονται οι πολίτες σε επίπεδο δήμων.

- Θα πρέπει ακόμα να δημιουργηθούν σχετικά προγράμματα επιδότησης για τις κοινωνικά αδύναμες ομάδες (φτωχοί, κάτοικοι των απομονωμένων περιοχών της χώρας, ηλικιωμένοι) προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχουν στην πληροφοριακή επανάσταση.

- Θεωρούμε ακόμα ότι θα πρέπει να αρχίσουν να παρέχονται δημόσιες υπηρεσίες και πληροφορίες μέσα από δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, πράγμα που θα τις καταστήσει και φθηνότερες και πιο εύκολα προσβάσιμες από πλευράς τεχνογνωσίας. Η μεταφορά της υπολογιστικής εστίας σε όλο και φορητότερες συσκευές είναι, θεωρούμε, μια σαφής τάση που θα πρέπει να συνυπολογιστεί σε κάθε σχετικό σχεδιασμό.

- Θεωρούμε κρίσιμο να μηχανοργανωθεί στο σύνολο του ο δημόσιος τομέας και να υιοθετηθούν άμεσα και με νόμο τα ανοικτά διαλειτουργικά πρότυπα για όλα τα έγγραφα της διοίκησης.

- Ζητάμε να οργανωθούν και να διατεθούν οι πληροφορίες του δημοσίου με απλό, προσιτό, φιλικό τρόπο προς τον κάθε χρήστη τους και επαναχρησιμοποιήσιμο από όλους, αλλά και με επαρκή και συνεπή σημασιολογική τεκμηρίωση βασισμένη και αυτή σε υπάρχοντα ανοικτά πρότυπα. Να αναθεωρηθεί το καθεστώς τυχόν περιορισμών στην διάθεση αυτών των πληροφοριών προς όφελος των πολιτών.

- Θα πρέπει να αναπτυχθεί και να υιοθετηθεί από τη διοίκηση η χρήση ελεύθερου λογισμικού / λογισμικού ανοιχτού κώδικα. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την χρήση ανοικτού λογισμικού οι ωφέλειες είναι άμεσες αφού μεταξύ άλλων π.χ. το δημόσιο θα απαλλαχθεί από την υποχρέωση καταβολής αδειών χρήσης, θα αποκτήσει έλεγχο της τεχνικής υποδομής του ενώ θα ενισχυθεί η ιθαγενής παραγωγή λογισμικού.

- Έχουμε σαν στόχο να γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να ακυρωθεί άμεσα από το κοινοβούλιο η παράνομη μονοπωλιακή συμφωνία του ελληνικού δημοσίου με την Microsoft.

- Το αίτημα για διαφάνεια, όντως στην ουσία του πολιτικό, μπορεί να επαναδιατυπωθεί σήμερα στην νέα τεχνολογική βάση και δυνατότητα που προσφέρουν σήμερα τα δίκτυα και οι υπολογιστές, με γνώμονα τα παραπάνω σημεία. Νέες μορφές κοινωνικού ελέγχου μπορούν να ενδυναμώσουν τη λειτουργία του κράτους, την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα του χωρίς τις καταχρήσεις της γραφειοκρατίας. Η δημόσια ανάρτηση συναλλαγών του δημοσίου, πρακτικών ή εγγραφών συνεδριάσεων, η ανάρτηση του μέσου χρόνου εξυπηρέτησης κάθε πολίτη, η δυνατότητα υποβολής και κοινοποίησης διαμαρτυριών και παρατηρήσεων από πολίτες και φορείς, η δωρεάν διάθεση σε ηλεκτρονική μορφή της ΕτΚ, η άμεση δημοσιοποίηση στατιστικών στοιχείων από την ΕΣΥΕ κοκ. είναι μέτρα που είναι εύκολα εφικτά και μπορούν να συνεισφέρουν στην δημόσια λογοδοσία και την διαφάνεια.

-Θέλουμε να επιτραπεί η μη-εμπορική χρήση των πνευματικών προϊόντων στο διαδίκτυο από κάθε κοινότητα και πολίτη και να προστατευθούν κεντρικά τα δικαιώματα των δημιουργών. Αντίθετα θεωρούμε πως πρέπει να διώκεται η εμπορική καπηλεία της δουλειάς των δημιουργών. Μια δημόσια οικονομία των πνευματικών προϊόντων κάθε είδους μπορεί να διαφυλάξει τόσο το κοινωνικό δικαίωμα χρήσης όσο και το ατομικό δικαίωμα του εκάστοτε παραγωγού. Σημαντικό ρόλο σε μια αριστερή αντιπρόταση για την ψηφιακή δημιουργία θα πρέπει να παρέχουν τα σχήματα αδειών τύπου Creative Commons, Copyleft και άλλες συναφείς μορφές συλλογικής κοινής χρήσης και διάδοσης των πνευματικών έργων. Οι ιδέες αυτές και οι μορφές αυτές διάθεσης πνευματικών προϊόντων, που οδηγούν πέρα από το ιδιοκτησιακό μοντέλο στην διαμόρφωση μιας συλλογικής κοινοκτημοσύνης κάθε λογής πόρων, μπορούν, πιστεύουμε, να φανούν χρήσιμες και να παράσχουν έμπνευση και σε άλλους χώρους οικονομικής και πνευματικής δραστηριότητας.

Ομάδα internet του Συνασπισμού

Απρίλης 2009

Σκοπός του κειμένου είναι να ανοίξει μια συζήτηση σχετικά με το διαδίκτυο, τις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική η οποία θεωρούμε πως αγγίζει σήμερα πλέον, σχεδόν κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Θα θέλαμε τις απόψεις και την γνώμη σας επί όλων αυτών…

Εισαγωγή

Οι τεχνολογίες Τηλεπικοινωνιών και Πληροφορικής δημιουργούν ένα νέο πεδίο ατομικής και κοινωνικής έκφρασης, αλληλεπίδρασης και μάθησης, εντός του οποίου διεκπεραιώνονται πλέον σημαντικές λειτουργίες της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής μας. Το πεδίο αυτό επιχειρείται να κυριαρχηθεί και να χειραγωγηθεί σήμερα τόσο από τις μεγάλες διεθνείς ή τοπικές επιχειρήσεις, όσο και από κρατικούς και υπερεθνικούς μηχανισμούς ελέγχου. Στο νέο αυτό πεδίο, εντός του οποίου είμαστε όλοι παραγωγοί και κοινωνοί ταυτόχρονα ενός -μεγαλύτερου από ποτέ- όγκου πληροφοριών και γνώσεων (αλλά και καταναλωτές και πωλητές όμως),
διακυβεύονται σήμερα ξανά, κοινές μας αξίες, όπως η ελευθερία της έκφρασης και μέσω αυτής η δημοκρατία. Αυτό, διότι οι δυνατότητες που παρέχονται από τις τεχνολογίες αυτές είναι και δυνατότητες κοινωνικού
και ατομικού ελέγχου και επιτήρησης, σε πρωτοφανή στην παγκόσμια ιστορία βαθμό. Είναι ανάγκη λοιπόν να ανταποκριθούμε στην πρόκληση του επαναπροσδιορισμού τους στον κυβερνοχώρο και σε όλους τους τεχνητούς χώρους της πληροφορίας, προστατεύοντας ουσιαστικά τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα όλων, απέναντι σε όσους θέλουν να τον χειραγωγήσουν προς όφελος τους και όσους τον θεωρούν απλά έναν ακόμα
χώρο εμπορευματοποίησης, δηλαδή τις νέες πολυεθνικές επιχειρήσεις της “Νέας” Οικονομίας και τους κρατικούς μηχανισμούς ελέγχου. Οι αρχές πάνω στις οποίες θα οικοδομηθούν οι νέες δημόσιες επικοινωνίες και η πληροφορική υποδομή μας, μπορεί να έχουν σοβαρές πολιτικές συνέπειες στην οργάνωση και την ενίσχυση της κοινωνικής παρέμβασης στα τεκταινόμενα στο δημόσιο βίο, είτε αντίθετα στην συρρίκνωση της.

Βασικά δικαιώματα

- Ισότιμη πρόσβαση όλων στις ΤΠΕ και το Διαδίκτυο

Το διαδίκτυο σήμερα και οι ΤΠΕ αναδεικνύονται σε προνομιακό πεδίο διάχυσης τη γνώσης αλλά και κρίσιμων πληροφοριών της δημόσιας σφαίρας, όπως π.χ της δημόσιας διοίκησης. Μια κοινωνία στην οποία κάποιοι θα
έχουν πρόσβαση στον κόσμο των πληροφοριών, ενώ άλλοι δεν θα έχουν, θα είναι μοιραία μια κοινωνία αναπαραγωγής της ανισότητας και της αδικίας, μια κοινωνία όπου οι ΤΠΕ επικυρώνουν και αναπαράγουν απλώς τις ταξικές ανισότητες στην πρόσβαση στην γνώση. Η πρόσβαση στη γνώση και στον πληροφοριακό
πλούτο του διαδικτύου όμως, θεωρούμε πως πρέπει να είναι κοινή και ισότιμη, ακριβώς όπως κοινή και ισότιμη θεωρούμε πως πρέπει να είναι η πρόσβαση όλων μας στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας καθώς και στις
υπηρεσίες της παιδείας, της υγείας και των τηλεπικοινωνιών. Τόσο διεθνώς, όσο και στη χώρα μας, μεγάλες μερίδες του πληθυσμού, στερούνται αυτό το δικαίωμα (και συχνά δεν γνωρίζουν καν πως το στερούνται), ενώ μια νέα διάκριση κάνει την εμφάνιση της χωρίζοντας τους πολίτες σε “πληροφοριακά φτωχούς” και “πληροφοριακά πλούσιους”. Το Ψηφιακό χάσμα που χωρίζει τους μεν από τους δε, γίνεται ένα ακόμα ταξικό σύνορο-φραγμός σε μια κοινωνία ίσων ευκαιριών και δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει από το 2005 διακηρύξει τη βούληση της να καταπολεμήσει το Ψηφιακό χάσμα, όμως η επιλογή της να το επιδιώξει στηριζόμενη βασικά στην ιδιωτική πρωτοβουλία δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην επίτευξη αυτού του. Όπως άλλωστε προβληματικές από την άποψη αυτή (αλλά όχι μόνο) υπήρξαν και οι κατευθύνσεις για ιδιωτικοποίηση των βασικών εθνικών τηλεπικοινωνιακών παρόχων και δικτύων. Οι ΤΠΕ δεν είναι προσβάσιμες σήμερα για όλους, τόσο για οικονομικούς, όσο και κοινωνικούς η πολιτισμικούς λόγους, κυρίως όμως διότι η ουσιώδης χρήση και η εκμετάλλευσή τους προϋποθέτει μια γενικότερη παιδεία: το πληροφορικό χάσμα δεν είναι παρά άλλη μια έκφανση του χάσματος παιδείας και εκπαίδευσης μέσα στις κοινωνίες και μεταξύ των κοινωνιών του πλανήτη.

Φτωχοί, μετανάστες αλλά και μεγάλης ηλικίας συμπολίτες μας π.χ. μένουν ακάλυπτοι από μια πολιτική καταπολέμησης του χάσματος η οποία στην πραγματικότητα δεν τους συμπεριλαμβάνει.

Και εντός των δικτύων όμως, η επιχειρούμενη τόσο διεθνώς, όσο και στη χώρα μας απόπειρα σύνδεσης των παρόχων πρόσβασης με παρόχους περιεχομένου δημιουργεί εν δυνάμει νέες ταξικές διαστρωματώσεις εντός
των δικτύων με χρήστες που θα διαθέτουν καλύτερες υπηρεσίες και πρόσβαση σε περιεχόμενο αξίας από την μια πλευρά και χρήστες που ακολουθούν τις εξελίξεις λόγω οικονομικής αδυναμίας. Αναγνωρίζοντας
πως οι ΤΠΕ είναι πλέον βασικό εργαλείο πρόσβασης στη γνώση, διεξαγωγής δημόσιας και ιδιωτικής επικοινωνίας, ατομικής η συλλογικής έκφρασης και τελικά πολιτικής ενδυνάμωσης θεωρούμε κρίσιμη την καταπολέμηση του Ψηφιακού Χάσματος, τόσο σε διεθνές, όσο και σε Εθνικό επίπεδο, αρχίζοντας από τα σχολεία.

- Στηρίζουμε τις προσπάθειες των κοινοτήτων του Ελεύθερου λογισμικού και των ειδικών προγραμμάτων είναι ο υπολογιστής των 100 δολαρίων για τη διαμόρφωση προϊόντων και υπηρεσιών προσβάσιμων από όλους ανεξάρτητα από την χώρα κατοικίας ή το εισόδημά τους (σημειώνουμε όμως το ειρωνικό της παροχής φθηνών ηλεκτρονικών υπολογιστών σε άτομα χωρίς πρόσβαση σε βασική παιδεία, σε χώρες χωρίς καν υλικά πόσο μάλλον εικονικά δίκτυα και προγράμματα εκπαίδευσης – εδώ πρέπει να υπάρξει μια κριτική του τεχνολογικού φετιχισμού και της πρόσδοσης στα τεχνολογικά αντικείμενα μαγικών απόϊστορικοποιημένων δυνατοτήτων).

Πιστεύουμε ότι κρίσιμο ρόλο καλείται να παίξει ο δημόσιος και ο αυτοδιοικητικός τομέας μέσω κοινωνικών επενδύσεων και ιδιαίτερα η δημόσια εκπαίδευση ως κέντρο πλέον των τοπικών κοινοτήτων και βασικός
εξισωτικός μηχανισμός μέσα στην οικονομία της γνώσης. Πιστεύουμε ότι θα πρέπει άμεσα να μηχανοργανωθούν όλες οι σχολικές μονάδες και να εκπαιδευθούν οι καθηγητές, αλλά και να αλλάξει
το σχολικό πρόγραμμα έτσι ώστε να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες που παρέχει η πληροφορική και το διαδίκτυο. Ταυτόχρονα θα πρέπει όλοι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε υπολογιστές και κατάλληλο εκπαιδευτικό λογισμικό, στα πλαίσια της καλλιέργειας ενός μοντέλου γνώσης το οποίο θα είναι ανοιχτό, συνεργατικό, αντι-ιεραρχικό. Με το σχολείο ως κέντρο της κοινότητας πιστεύουμε ότι θα πρέπει ακόμα να δημιουργηθούν προγράμματα επιδότησης για τις κοινωνικά αδύναμες ομάδες (φτωχοί,
κάτοικοι των απομονωμένων περιοχών της χώρας, ηλικιωμένοι) προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχουν στην πληροφοριακή επανάσταση. Καθοριστικής σημασίας θεωρούμε την δημιουργία ενός
προγράμματος δημόσιων επενδύσεων για τη δημιουργία δωρεάν ενσύρματων ή ασύρματων δικτύων υψηλών ταχυτήτων τα οποία θα διαχειρίζονται οι πολίτες σε επίπεδο δήμων. Επίσης θεωρούμε ότι θα πρέπει να αρχίσουν να παρέχονται δημόσιες υπηρεσίες και πληροφορίες μέσα από δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, πράγμα που θα τις καταστήσει και φθηνότερα και πιο εύκολα προσβάσιμες από πλευράς τεχνογνωσίας. Η μεταφορά της υπολογιστικής εστίας σε όλο και φορητότερες συσκευές είναι, θεωρούμε, μια σαφής τάση που θα πρέπει να συνυπολογιστεί σε κάθε σχετικό σχεδιασμό.

Δημόσιος χώρος πληροφοριών

Το Διαδίκτυο και οι ΤΠΕ άνοιξαν τις ιδιωτικές μας τηλεπικοινωνίες στο δημόσιο χώρο. Στις ΤΠΕ ενυπάρχουν δυνατότητες ενίσχυσης της σχέσης των πολιτών με τη διοίκηση και την πολιτική αλλά και δυνατότητες
χειραγώγησής της. Οι πρόσφατες εμπειρίες από τα κινήματα δημοσιογραφίας των πολιτών και αντιπληροφόρησης που παρακάμπτουν την διαμεσολάβηση των ΜΜΕ και μεταφέρουν σταδιακά την δυνατότητα της ενημέρωσης στους ίδιους τους πολίτες, ενδέχεται να αποτελούν σημάδια αυτής της τάσης. Ελπιδοφόρα είναι ακόμα τα κινήματα πολιτών που οργανώνονται ή και δημιουργούνται ακόμα μέσα στα δίκτυα ή βρίσκουν
τρόπο να εκφρασθούν και να συντονιστούν μέσω του Διαδικτύου δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δικτύων καλά ενημερωμένων ενεργών πολιτών και μιας κοινής σφαίρας δημόσιου διαλόγου και διαβούλευσης που δεν μπορεί εύκολα να τεθεί υπό τον έλεγχο καμίας εξουσίας, ιδιωτικής ή κρατικής.

Στο νέο αυτό πολύπλοκο, πολυμεσικό περιβάλλον είναι κρίσιμη η πρόσβαση όλων στις δημόσιες πληροφορίες, όπως π.χ. αυτές της δημόσιας διοίκησης. Η γραφειοκρατία του συγκεντρωτικού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου φαντάζει μέσα στο νέο χωρίς όρια περιβάλλον του διαδικτύου σαν τεχνικό εμπόδιο το οποίο πρέπει να παρακαμφθεί, εφόσον στρέφεται κατά της ελευθερίας και των δικαιωμάτων των νέων δικτύων των
ενεργών πολιτών. Οι ορατές δυνατότητες δημιουργούν αιτήματα απλούστευσης και εξορθολογισμού των γραφειοκρατικών διαδικασιών και των δυσκίνητων συγκεντρωτικών σχημάτων. Ιδιαίτερα παράλογη σε ένα
πληροφορικό σύμπαν το οποίο έχει στο κέντρο του την άμεση διαθεσιμότητα κάθε είδους δεδομένων είναι η απόκρυψη (εσκεμμένη ή μη) δημόσιας πληροφορίας.

Οι δημόσιες πληροφορίες δεν μπορούν να είναι ιδιοκτησία κανενός άλλου παρά του συνόλου των πολιτών, αφού αποτελούν στοιχεία ενός νέου δημόσιου χώρου, ανοικτού και απαιτητικού ως προς την διάθεση δεδομένων και πληροφορίας που απευθύνεται σε αυτόν. Αυτό αφορά τις εκπομπές της ΕΡΤ και τα Δελτία Τύπου κάθε Υπουργού. Τις προκηρύξεις δημόσιων έργων και τα αποτελέσματα διαγωνισμών αλλά και τα στατιστικά στοιχεία της ΕΣΥΕ. Μέσα από το αίτημα για την δημόσια πληροφορία προβάλλει προφανώς
το αίτημα του δημόσιου ελέγχου των δημόσιων πεπραγμένων. Έτσι η ιστορική ανισορροπία πληροφόρησης κράτους/πολίτη μπορεί να αναστραφεί μέσω του διαδικτύου και της κουλτούρας της πληροφορίας που φέρει σαν κινηματικό του αίτημα: το ελάχιστο δυνατόν των πληροφοριών από τους πολίτες προς το κράτος, το μέγιστο από το κράτος προς τους πολίτες.

Υπό αυτό το πρίσμα φαίνεται κρίσιμο να μηχανοργανωθεί στο σύνολο του ο δημόσιος τομέας και να οργανωθούν και να διατεθούν οι πληροφορίες του με τρόπο σημασιολογικά επαρκή αλλά απλό, προσιτό, φιλικό προς τον κάθε χρήστη τους και μάλιστα με τρόπο που θα εγγυάται αυτή την πρόσβαση και
στο μέλλον. Το αίτημα αυτό θέτει με τη σειρά του ξανά επί τάπητος το αίτημα για διαφάνεια στην νέα τεχνολογική βάση και δυνατότητα που προσφέρουν σήμερα τα δίκτυα και οι υπολογιστές. Νέες μορφές κοινωνικού ελέγχου μπορούν να ενδυναμώσουν τη λειτουργία του κράτους, την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα του χωρίς τις καταχρήσεις της γραφειοκρατίας.

Για να γίνουν τα παραπάνω θα πρέπει εκτός από την πλήρη μηχανοργάνωση της δημόσιας διοίκησης να ολοκληρωθεί σταδιακά και η ψηφιοποίηση των δεδομένων της πάνω σε ανοικτά διαλειτουργικά πρότυπα, να απλοποιηθεί η διάθεση τους προς τους πολίτες, να ενισχυθεί η χρήση ελεύθερου λογισμικού / λογισμικού ανοιχτού κώδικα και να υιοθετηθεί από τη διοίκηση, καθώς και να αναθεωρηθεί το καθεστώς τυχόν περιορισμών στην διάθεση αυτών των πληροφοριών προς όφελος των πολιτών. Ιδιαίτερα σε
ότι αφορά την χρήση ανοικτού λογισμικού οι ωφέλειες είναι άμεσες αφού μεταξύ άλλων π.χ. το δημόσιο θα απαλλαχθεί από την υποχρέωση καταβολής αδειών χρήσης, θα αποκτήσει έλεγχο της τεχνικής υποδομής του ενώ θα ενισχυθεί η ιθαγενής παραγωγή λογισμικού.

Ελευθερία της έκφρασης, ατομική και κοινωνική ασφάλεια

Κάθε πολίτης χρήστης των ΤΠΕ έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να ορίζει την τύχη των δεδομένων που παράγει και διανέμει στον παγκόσμιο ιστό, στα δίκτυα και τις ΤΠΕ. Ούτε οι πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, ούτε οι μεγάλες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, πληροφορικής και internet έχουν το δικαίωμα να κατακρατούν δεδομένα χωρίς τη ρητή συγκατάθεση του χρήστη των υπηρεσιών τους. Αλλά και αυτή ακόμα η
συγκατάθεση πολλές φορές μπορεί να είναι εκβιαστική ή προϊόν παραπλάνησης. Ως εκ τούτου υπάρχει ανάγκη νομικής προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής των πολιτών. Στα πλαίσια
αυτά θα πρέπει να οριστούν κανόνες χρήσης της προσωπικής πληροφορίας, όχι μόνο σχετικά με την διάθεσή της, αλλά και με την αποθήκευση και την επεξεργασία της, τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στον δημόσιο τομέα.

Απορρίπτουμε το καθεστώς που έχει επιβληθεί πλέον σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που υποχρεώνει τις εταιρείες να κρατούν δεδομένα των χρηστών τους για μήνες μετά τη διεξαγωγή οποιασδήποτε επικοινωνίας. Η
συγκέντρωση δεδομένων από πολλές διαφορετικές υπηρεσίες του διαδικτύου επιτυγχάνεται με όλο και μεγαλύτερη ευκολία ώστε να μην φαντάζει πια σενάριο επιστημονικής φαντασίας η σύσταση ενός ψηφιακού μεγάλου αδελφού. Άλλωστε, τώρα που η ψηφιακή τεχνολογία οδηγεί μοιραία σε μια άνευ προηγουμένου συσσώρευση προσωπικών δεδομένων στον ιστό και σε πάσης φύσεως βάσεις δεδομένων, πρέπει να λάβουμε μέτρα προστασίας ώστε να μην γίνει εφικτή η δημιουργία ενός “ψηφιακού αστυνομικού κράτους”. Αντίθετα το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει την προστασία των πολιτών από κάθε άτομο ή οργανισμό που επιβουλεύεται τις ελευθερίες τους.

Ταυτόχρονα θα πρέπει να διαφυλαχθεί το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, το δικαίωμα κάθε χρήστη να παραμένει επώνυμος, ψευδώνυμος ή ανώνυμος – εν τέλει το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού της επικοινωνίας του. Οι νομικοί ερίζουν ακόμα για το που βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στην ασφάλεια και την δημόσια έκφραση, όμως πιστεύουμε ότι δεν θα πρέπει να γίνει το πρώτο αφορμή για την περιστολή ή τον έλεγχο των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών των πολιτών. Επιθυμούμε η δημόσια
συμμετοχική επικοινωνία που εκτυλίσσεται στις μέρες μας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας να στηρίζεται στην ανοχή και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, οι οποίοι θα καταδικάζουν φαινόμενα λαϊκισμού, ρατσισμού,
φασισμού, μισαλλοδοξίας κ.α. με την απόρριψη και την παραγωγή ανταγωνιστικών παραδειγμάτων και όχι δια της καταστολής, παρεκτός και αν απειλείται η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα κάποιου. Θέλουμε να
κατακτηθεί μια νέα ισορροπία ανάμεσα στα ατομικά και τα κοινωνικά δικαιώματα η οποία να οδηγεί σε μια επικοινωνία της ανοχής.

Ενίσχυση των κοινοτήτων του ελεύθερου λογισμικού

Δεν μπορεί να υπάρξει ελεύθερος δημόσιος χώρος στα δίκτυα αν δεν είναι ελεύθερα και προσβάσιμα από όλους τα εργαλεία που τον παράγουν και τον συντηρούν. Ο νέος αυτός δημόσιος χώρος πληροφοριών δεν μπορεί να τελεί υπό την ομηρία των ιδιωτικών εταιρειών. Το κράτος θα πρέπει να λειτουργεί πάνω σε ελεύθερο λογισμικό ανοικτού κώδικα και σε ελεύθερα ανοικτά διαλειτουργικά πρότυπα και μορφότυπους αρχείων σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης.

Οι ΤΠΕ είναι άρρηκτα δεμένες με τη γλώσσα και τις πολιτισμικές μας αντιλήψεις περί οργάνωσης, διοίκησης και πολιτικής. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενισχυθούν οι τοπικές πρωτοβουλίες κοινοτήτων και
μικρομεσαίων επιχειρήσεων που απαντούν σε αυτές τις ανάγκες σε επίπεδο λογισμικού. Ακόμα παραπέρα οι ιδέες του κινήματος για το ελεύθερο λογισμικό ανοικτού πηγαίου κώδικα εμπνέουν σήμερα μια σειρά από
παρεμφερή εγχειρήματα, όπως η ανοικτή εκπαίδευση, η συνεργατική οικονομία και οι κοινοτικές οργανώσεις, ιδέες που ανήκουν δυνητικά στον χώρο της οικογένειας των ιδεών της Αριστεράς για την οργάνωση της
κοινωνίας.

P2P

Όπως πρέπει να είναι ελεύθερα και διαθέσιμα σε όλους τα εργαλεία λογισμικού που αναπτύσσουν οι κοινότητες των προγραμματιστών σε όλο τον κόσμο, έτσι πρέπει να είναι και τα προϊόντα της γνώσης και του πολιτισμού. Η δευτερογενής δημιουργία στηρίζεται στην πρωτογενή και αυτό είναι ένα κοινωνικό δικαίωμα που σήμερα, περισσότερο από ποτέ πρέπει να προστατευθεί και διαφυλαχθεί προς όφελος όλων. Από τα προϊόντα της επιστημονικής έρευνας, έως τα προϊόντα πολιτισμού είναι κρίσιμο να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων σε αυτά καθώς και η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης τους (remix). Για αυτό και θεωρούμε κρίσιμη την αντιμετώπιση του ζητήματος των πνευματικών δικαιωμάτων. Η ψηφιακή τεχνολογία αλλάζει την δυνατότητα δημοσίευσης, διανομής ενός πνευματικού προϊόντος αλλά και τη δυνατότητα αντιγραφής του. Μέχρι να οριστικοποιηθούν οι αλλαγές που κυοφορούνται σήμερα στην βιομηχανία παραγωγής προϊόντων πνευματικού χαρακτήρα, θα πρέπει να διασφαλιστεί το δικαίωμα των πολιτών στην κοινή τους χρήση, δηλαδή το δικαίωμα να
ανταλλάσσουν μεταξύ τους πνευματικά “ιδιόκτητα” αρχεία . Οι τεχνολογίες Peer to Peer εκτός από τη χρήση τους για “παράνομη ανταλλαγή αρχείων” είναι και εξαιρετικά εργαλεία συνεργασίας και συμμετοχής και ως τέτοια πρέπει να διαφυλαχθούν. Θα πρέπει να επιτραπεί η μη εμπορική χρήση των προϊόντων αυτών από την κοινότητα και να προστατευθούν τα δικαιώματα των δημιουργών. Αντίθετα θα πρέπει να διώκεται η εμπορική καπηλεία της δουλειάς των δημιουργών. Μια δημόσια οικονομία των πνευματικών προϊόντων κάθε είδους μπορεί να διαφυλάξει τόσο το κοινωνικό δικαίωμα χρήσης όσο και το ατομικό δικαίωμα του εκάστοτε παραγωγού. Σημαντικό ρόλο σε μια αριστερή αντιπρόταση για την ψηφιακή δημιουργία θα πρέπει να παρέχουν τα σχήματα αδειών τύπου Creative Commons, Copyleft και άλλες συναφείς μορφές συλλογικής κοινής χρήσης και διάδοσης των πνευματικών έργων. Οι ιδέες αυτές και οι μορφές αυτές διάθεσης πνευματικών προϊόντων, που πηγαίνουν πέρα από το ιδιοκτησιακό μοντέλο στην διαμόρφωση μιας συλλογικής κοινοκτημοσύνης κάθε λογής πόρων, μπορούν να φανούν χρήσιμες και να παράσχουν έμπνευση και σε άλλους χώρους οικονομικής
και πνευματικής δραστηριότητας.

Κατακλείδα

Είναι η στιγμή να εργαστούμε για ένα δυνητικό χώρο, ελεύθερο, δημόσιο και κοινοτικό. Να αποσυνδέσουμε τον χρόνο και τις φαντασιακές μας κοινότητες από την αγορά και τις επιδιώξεις της. Να μην μετατραπούμε
σε δωρεάν γρανάζια παροχής περιεχομένου κάποιας μηχανής παραγωγής κέρδους, ούτε σε στόχους προσωποποιημένου μάρκετινγκ. Να οικειοποιηθούμε τα Νέα Μέσα και να αντλήσουμε από την παγκόσμια πλέον
εμπειρία χρήσης τους νέες ιδέες στην κατεύθυνση της απελευθέρωσης, της δημοκρατίας και του Σοσιαλισμού.

Ομιλία Γιάννη Δραγασάκη 13/2/2009

Εναρκτήρια ομιλία Αλέξη Τσίπρα, 13/2/2009:

Χαιρετισμός Αντώνη Νταβανέλλου από γραμματεία ΣΥΡΙΖΑ, 13/2/2009

Ομιλία Αλέξη Τσίπρα στο κλείσιμο των εργασιών του συνεδρίου 15/2/2009

[Googlevideo σύνδεσμοι, εναρξης:

1ο μέρος , 2ο μέρος , 3ο μέρος , 4ο μέρος]

Ο Μάριος Διονέλλης και ο Αλέξης Τσίπρας

Ήταν μια πρωτόγνωρη συνεδριακή διαδικασία που συνοδεύτηκε από μια πρωτότυπη ανοιχτή Διαδικτυακή καμπάνια επικοινωνίας. Το διαρκές συνέριο του Συνασπισμού της Αριστεράς των κινημάτων και της Οικολογίας ενέκρινε με πλειοψηφία του 81,5% των συνέδρων το εισηγητικό κείμενο των 375 σελίδων που κατέθεσε η επιτροπή προγράμματος του κόμματος. Το κείμενο αυτό που αποτελεί τη συμβολή του Συνασπισμού στο διάλογο του ΣΥΡΙΖΑ για το προγραμματικό πλαίσιο με το οποίο θα κατέβει στις εκλογές, υπήρξε αντικείμενο συγγραφής και επεξεργασίας από εκατοντάδες συντρόφους και φίλους του ΣΥΝ από όλη την Ελλάδα. Στην προσπάθεια να ανοίξει η δημοκρατική αυτή διαδικασία στους πολίτες, η επιτροπή Διαδικτύου του ΣΥΝ εγκαινίασε αυτό το blog στο οποίο επί μια εβδομάδα φιλοξενήθηκε το σύνολο του κειμένου των θέσεων, πρωτότυπα κείμενα διαλόγου, ηχητικές συνεντεύξεις και βίντεο και βεβαίως τα σχόλια των επισκεπτών του. Αποκορύφωμα της νέας αυτής μορφής επικοινωνίας ήταν οι τρεις ζωντανές αναμεταδόσεις που πραγματοποιήθηκαν από την Παρασκευή ως την Κυριακή από το TVXS.gr. Την Παρασκευή το απόγευμα από την αίθουσα του συνεδρίου αναμεταδόθηκαν ζωντανά οι εναρκτήριες εργασίες με τις ομιλίες του προέδρου του ΣΥΝ Αλέξη Τσίπρα και του προέδρου της επιτροπής Θέσεων Γιάννη Δραγασάκη, αναμετάδοση που μέτρησε περίπου 24000 views. Το Σάββατο το μεσημέρι η επιτροπή Διαδικτύου παραχώρησε την πρώτη συνέντευξη τύπου για bloggers και πολίτες-δημοσιογράφους με ομιλητές τον Αριστείδη Μπαλτά, τον Μιχάλη Σπουρλαδάκη και τον Ματθαίο Τσιμιτάκη, γεγονός που μέτρησε 8000 views περίπου. Και την Κυριακή το απόγευμα, αμέσως μετά τη λήξη του συνεδρίου ο Αλέξης Τσίπρας παραχώρησε συνέντευξη στους χρήστες του TVXS.gr οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να του απευθύνουν ερωτήσεις, γεγονός που κατέγραψε 34000 views. Συνολικά, τις τρεις ημέρες του συνεδρίου οι ζωντανές μεταδόσεις μέτρησαν περισσότερα από 66000 views ενώ το blog του συνεδρίου δέχθηκε περισσότερες από 11000 επισκέψεις. Οι αριθμοί αυτοί είναι περισσότερο από ενθαρρυντικοί για την νεοσύστατη ομάδα Διαδικτύου του ΣΥΝ η οποία εκτιμά ότι οι προσπάθειες αδιαμεσολάβητης πληροφόρησης και η συμμετοχή των πολιτών στα τεκταινόμενα του κόμματος από απόσταση είναι μια επιλογή η οποία θα πρέπει να καλλιεργηθεί και να επεκταθεί. Το επόμενο διάστημα το blog αυτό θα παραμείνει ενεργό προκειμένου να ενημερώνει για την εξέλιξη της διαδικασίας γύρω από την διαμόρφωση και ψήφιση των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και για την φιλοξενία των πρώτων κειμένων και διαδικασιών της επιτροπής διαδικτύου.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τα βίντεο της έναρξης του διαρκούς συνεδρίου εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ

Η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στους χρήστες του TVXS βρίσκεται εδώ

Με ευρεία πλειοψηφία του 81,5% των συνέδρων εγκρίθηκε η εισήγηση της επιτροπής θέσεων του Συνασισμού για το κείμενο – συμβολή στον προγραμματικό διάλογο του ΣΥΡΙΖΑ. Λευκό ψήφισε το 18,5% των συνέδρων ενω δεν υπήρξαν καθόλου ψήφοι “κατά” της εισήγησης. Σε ενωτικό κλίμα κινήθηκαν οι ομιλίες των συνέδρων της τελευταίας ημέρας, ενω απο όλες τις πλευρές τονίστηκε οτι η λευκή ψήφος και οι διαφωνίες δεν ανακόπτουν την δυναμική και το κλίμα αισιοδοξίας που εμπνέουν οι δημοκρατικές διαδικασίες του κόμματος. Εγκρίθηκε ακόμα η πρόταση για μοίρασμα των θέσεων 1,3 και 5 του ευρωψηφοδελτίου μεταξύ στελεχών του Συνασπισμού, ενω οι θέσεις 2, 4 και 6 θα καλυφθούν απο στελέχη του Συριζα. Τα ονόματα των υποψηφίων θα καθορισθούν απο εσωτερικό δημοψήφισμα το οποίο θα διεξαχθεί στις 8-9 Μαρτίου. Σήμερα, Κυριακή, αμέσως μετά την λήξη του διαρκούς συνεδρίου του ΣΥΝ, στις 7 το απόγευμα  ο πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέξης Τσίπρας θα δώσει ζωντανή συνέντευξη στους χρήστες του διαδικτύου, μέσω του live stream του tvxs.gr

Η συζήτηση έγινε στα γραφεία του ΣΥΝ και διήρκεσε περί τις δυόμιση ώρες. Συζητήθηκαν κάθε είδους θέματα, από την προγραμματική πρόταση για την οικονομία του ΣΥΝ, μέχρι την υπόθεση Τσιπρόπουλου, και από τους συμμετοχικούς δημοτικούς προϋπολογισμούς μέχρι την σχέση με το ΠΑΣΟΚ.

Προσπαθούμε να βρούμε αποθηκευμένη την ζωντανή ροή της συνάντησης – μόλις τα καταφέρουμε θα την αναρτήσουμε φυσικά!

Εντωμεταξύ, περιμένουμε τα πρώτα σχόλιά σας για την εκδήλωση (από παρόντες και τηλεπαρόντες), και τις εντυπώσεις σας γενικά από την πρωτοβουλία. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όσους παρευρέθηκαν αλλά και όσους παρακολούθησαν, για την συμμετοχή τους.

Για μας αυτό είναι ένα από τα πρώτα μας βήματα: έπονται και άλλα, όχι κατ΄ανάγκην θεαματικά, αλλά, θέλουμε να ελπίζουμε, ουσιαστικά.

Μια συζήτηση εφ’ όλης της ύλης: για την διαδικασία της συλλογικής παραγωγής του και για το περιεχόμενό του προγράμματος του ΣΥΝ.

Η Λατινική Αμερική δείχνει τον δρόμο βαδίζοντας στα χνάρια των οραμάτων του Τσε.

Θεωρούμε πως είναι η ώρα για την απαλλαγή της Ελλάδας από τον Ατλαντισμό: η υποχώρηση των ΗΠΑ δημιουργεί δυνατότητες αλλαγών στην Ευρώπη και στην εξωτερική πολιτική της Ελλάδας. Να απεμπλακεί η χώρα μας από τον Ατλαντισμό. Να αποσυρθούν τα Ελληνικά στρατεύματα από τις ΝΑΤΟϊκές αποστολές, να συμβάλουμε στην κατάργηση του ΝΑΤΟ.

Να κλείσει η βάση της Σούδας.

Στα θέματα των Βαλκανίων: Αμοιβαία αποδεκτή λύση κατά την πάγια θέση του ΣΥΝ, για το “Μακεδονικό”. Η Βαλκανική δεν είναι για μας χώρος “οικονομικής διείσδυσης”. Προτείνουμε ένα σχέδιο Βαλκανικής συνανάπτυξης, για να αντιμετωπιστούν από κοινού οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Επίσης προτείνουμε έναν Βαλκανικό οικολογικό χάρτη.

Το Κυπριακό να λυθεί κατά τις αποφάσεις του ΟΗΕ, για μια δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία με μία ιθαγένεια και μία υπηκοότητα. Στηρίζουμε τις προσπάθειες Χριστόφια για επανένωση της Κύπρου.

Προτείνουμε μια άλλη αντίληψη για την αμυντική πολιτική: Μέσω μιας διπλωματικής και πολιτικής αναβάθμισης της χώρας που θα επιτρέψει και την αποκλιμάκωση των εξοπλισμών. Δεν υπάρχουν στρατιωτικές λύσεις στα προβλήματα, όπως έχουν δείξει τα πρόσφατα γεγονότα.

Περισσότερα στην συνέντευξη του Πάνου Τριγάζη στην εκπομπή “Μας ακούει κι ο κόσμος” με τον Μ. Διονέλλη, Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2009, στον 105,5 Στο Κόκκινο

Πολλές ευχαριστίες στον nikan και στην τεχνική ομάδα του tvxs!

Ενημέρωση:
- Η ομιλία του προέδρου του ΣΥΝ, Αλέξη Τσίπρα
- Η ομιλία του Γιάννη Δραγασάκη

Κατά το tvxs η τηλεοπτική κάλυψη μέσω διαδικτύου είχε “πάνω από 25.000” θεάσεις, και υπήρχαν συνεχώς τουλάχιστον 200 ταυτόχρονοι χρήστες κάθε στιγμή της κάλυψης.

Μεταρρύθμιση των Μ. Μ. Ε

Η διαχείριση της πληροφορίας στις μέρες μας είναι μια εξαιρετικά σημαντική υπόθεση. Γιατί το κατεστημένο επιβάλλει την εξουσία του κυρίως μέσω της κατευθυνόμενης πληροφόρησης. Όταν λοιπόν αναφερόμαστε σήμερα στην πολιτική της επικοινωνίας, αναφερόμαστε οπωσδήποτε στην ανάγκη ελεύθερου διαλόγου και στην απαίτηση για δημοκρατία. 

Παλαιότερα ο Τύπος λειτουργούσε ως «τέταρτη εξουσία», ελέγχοντας την εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία. Όχι πια. Σήμερα η σχέση Μ. Μ. Ε και Πολιτικής μετατράπηκε  κατά κανόνα σε σχέση διαπλοκής μεγάλων πολιτικών συμφερόντων και ΜΜΕ. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι οι  ιδιοκτήτες Μ. Μ. Ε, που «κατευθύνουν» την κοινή γνώμη, είναι επίσης εφοπλιστές, μεγαλοκατασκευαστές και τραπεζίτες.. Όπως δεν είναι τυχαίο πως η συντριπτική πλειοψηφία των Μ. Μ. Ε βρίσκεται στα χέρια ελάχιστων μεγαλοεπιχειρηματιών. Ο δικομματισμός έχει τεράστιες ευθύνες για αυτό.

 Η αρνητική κατάσταση στον χώρο της Ενημέρωσης επιδεινώθηκε επίσης και από την βαθιά κρίση του Τύπου τα τελευταία χρόνια. Από το κατεξοχήν δηλαδή φερέγγυο μέσο που μαζί με το ραδιόφωνο αποτελούσαν κι αποτελούν το κύριο πεδίο ανάπτυξης της κριτικής σκέψης, της λειτουργίας ελέγχου της Εξουσίας και της αυθεντικής διαδικασίας ενημέρωσης και πληροφόρησης.

Έλεγχος ή νομή της Εξουσίας;

Οι νέοι Βαρόνοι των  media δεν περιορίζονται πια σε ένα κανάλι, ένα ραδιόφωνο ή εκδοτικό συγκρότημα αλλά επεκτείνονται  αδίστακτα παντού, στήνοντας groups εταιρειών στα Βαλκάνια και αξιοποιώντας την προνομιακή τους μεταχείριση από την Κυβέρνηση για περαιτέρω μπίζνες. Ταυτοχρόνως έχουν μπει στο παιχνίδι και οι ξένες πολυεθνικές , ως νέοι πραίτορες των συχνοτήτων, προσδιορίζοντας εντέλει ακόμη και τι είδους τηλεόραση θα βλέπει ο Έλληνας, με συχνότητες οι οποίες  αποτελούν- σημειωτέον- δημόσιο αγαθό και προσδιορίζουν προφανώς δημόσιο χώρο..

Η εξουσία επιδιώκει τον έλεγχο των Μέσων, γιατί είναι το μεγαλύτερο εργαλείο ελέγχου των μαζών. Αλλά επίσης σήμερα, η εξουσία μετατίθεται όλο και περισσότερο από πολιτικά χέρια στα χέρια λίγων κολοσσών ιδιωτών, χωρίς κανέναν έλεγχο και διαφάνεια. Αυτή η μονοπωλιακή κατάσταση είναι ολισθηρή και μπορεί να μας οδηγήσει σε ολοκληρωτικά φαινόμενα όπως του Μπερλουσκόνι στην Ιταλία, ο οποίος αφού έβαλε στο χέρι ιδιωτικά και κρατικά κανάλια, άρχισε να απολύει όλους τους δημοσιογράφους που έκαναν έρευνα κρατώντας μόνο τους αυλοκόλακές του..

 Η ελληνική τηλεόραση, ενώ υπόσχεται πλουραλισμό και αντικειμενικότητα, έχει μετατραπεί σε όργανο χειραγώγησης και  προπαγάνδας και μοιράζεται πλέον μερίδιο της πρώτης Εξουσίας αφού αποτελεί το αποφασιστικό μέσον προβολής κι εξασφάλισης της Εξουσίας και του δικομματισμού και όχι το μέσον ελέγχου τους. Το πέρασμα όμως από την ελεγκτική ή κριτική εξουσία στην εκτελεστική, από την τέταρτη εξουσία στην πρώτη, αποτελεί στην ουσία το τέλος τόσο της κριτικής όσο και της Δημοκρατίας. Το αποτέλεσμα είναι θλιβερό. Έχει χαθεί ο έλεγχος στον οποίο ήλπιζε ο πολίτης, υποχώρησε ο δημόσιος έλεγχος και η ανοιχτή κριτική σε αυτούς που ασκούν την εξουσία. Εξ ου και η σημερινή τεράστια αναξιοπιστία των Μ. Μ. Ε όπως αυτή καταγράφεται σε έρευνες. 

Η πληροφορία ως δημόσιο αγαθό

Ο ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει πως αυτή η κατάσταση πρέπει να ανατραπεί. Η Αριστερά βλέπει την πληροφορία ως δημόσιο αγαθό που πρέπει να κυκλοφορεί ελεύθερα και να διανέμεται δημοκρατικά.  Ρόλος των ΜΜΕ είναι εκτός των άλλων να ελέγχουν την Εξουσία διαφορετικά αλλοιώνεται η Δημοκρατία. . Οι συχνότητες για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο είναι εθνικός πλούτος και πρέπει να υπόκεινται σε δημόσιο, κοινωνικό έλεγχο. Θέλουμε λοιπόν τις συχνότητες πίσω! Και χωρίς περιορισμούς. Να επανεξεταστούν όλες οι προσωρινές άδειες και να δοθούν με κριτήρια κοινωνικά κι όχι χρηματοπιστωτικά.. Δεν μπορεί ένας υπόδικος επειδή έχει πακτωλό χρημάτων να έχει κανάλι και να μην μπορεί να έχει κανάλι μια μεγάλη συλλογικότητα ανθρώπων..

Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί απαράδεκτες τις αντιλήψεις που στο όνομα της απελευθέρωσης του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου προώθησαν την άναρχη και ασύδοτη εμπορευματοποίηση. Μια πολιτική που εκχώρησε στη λογική των νόμων της αγοράς τις συχνότητες μέσω μιας πολυετούς “μεταβατικής” περιόδου, κατά τη διάρκεια της οποίας δημιουργήθηκαν τεράστια και διαπλεκόμενα  ιδιοκτησιακά συμφέροντα, στα οποία μάλιστα διευκολύνθηκε η προνομιακή είσοδος στο ΧΑΑ.

 Τα Μ. Μ. Ε πρέπει να λειτουργούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μετατρέπονται σε όργανα άσκησης πιέσεων. Και υπάρχουν μεγάλα περιθώρια από πλευράς Πολιτείας να το επιβάλλει, γιατί αυτή εγκρίνει τις άδειες λειτουργίας και μπορεί να διαμορφώσει το πλαίσιο κανόνων για τη λειτουργία τους δεδομένου ότι η άδεια αυτή αποτελεί την παραχώρηση ενός συλλογικού αγαθού δημόσιας περιουσίας, που είναι η συχνότητα.

Στόχος μας είναι να εξασφαλιστούν όλες εκείνες οι συνθήκες που θα επιτρέψουν έναν απρόσκοπτο δημοκρατικό διάλογο στα μέσα και στην κοινωνία, που θα βοηθήσει στην ελεύθερη επιλογή οικονομικών και πολιτιστικών αλλαγών που θα μειώσουν την κοινωνική ανισότητα και επισφάλεια που κυριαρχούν σήμερα και θα απελευθερώσουν τις δημιουργικές δυνατότητες των ανθρώπων.

 Θεωρούμε ότι η λειτουργία των ΜΜΕ επηρεάζει ευθέως την ποιότητα και το μέλλον της δημοκρατίας μας και δεν πρέπει να υποκαθίσταται η λαϊκή κυριαρχία και η πολιτική λειτουργία από την «τηλεοπτική δημοκρατία» των μέσων. 

Ο Βασικός Μέτοχος

Η έκβαση της μάχης για τον βασικό μέτοχο, με παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πιέσεις ισχυρών πολιτικών κι επιχειρηματικών κύκλων «έλυσε» τα χέρια της κυβέρνησης για να δημιουργηθεί το νέο νομοθετικό πλαίσιο που καταργεί τα ασυμβίβαστα και οργανώνει κατά το συμφέρον τους το πεδίο της ανεμπόδιστης παρουσίας επιχειρηματιών στα Μέσα με χρήση των δημοσίων συχνοτήτων..

Χειραγώγηση και προπαγάνδα 

Η τηλεόραση λόγω πληθώρας  μηνυμάτων, δίνει την ψευδαίσθηση ενός πλουραλισμού ενημέρωσης, ενώ στην πραγματικότητα πολλές φορές είναι μονόπλευρη και παραπληροφορεί, προβάλλει  φιλτραρισμένες και κατευθυνόμενες εικόνες της πραγματικότητας αποκρύπτοντας άλλες σημαντικότερες. Χαρακτηριστικότερο είναι το παράδειγμα που έχουμε βιώσει όλοι: Μαζικές διαδηλώσεις που περνάνε στα ψιλά ενώ προβάλλονται εκτενέστατα τα επεισόδια με σπασίματα βιτρινών, μολότωφ κ.λπ. Ταυτοχρόνως αποσιωπά ένα μεγάλο μέρος της δράσης εργατικών ομοσπονδιών, σωματείων, κινητοποιήσεων κατά των απολύσεων, εργατικών ατυχημάτων, κινημάτων πολιτών κ. ά, ενώ δεν διαθέτει τον αναλογικό χρόνο που οφείλει στην Αριστερά σε δελτία κι εκπομπές. Φτάσαμε να έχουμε αποκάλυψη ή συγκάλυψη στοιχείων ανάλογα με τα συμφέροντα των επιχειρηματιών-ιδιοκτητών των ΜΜΕ! Μονομερής είναι και η παρουσίαση πολλών πολιτικών θεμάτων αλλά και των διεθνών ειδήσεων που παρουσιάζονται σχεδόν αποκλειστικά από αμερικάνικα ή αγγλικά πρακτορεία και μέσα. Μερικά μάλιστα θέματα όπως η τέχνη κι ο πολιτισμός αποκλείονται εντελώς κι εξαφανίζονται δια μαγείας αφού θεωρούνται αντιεμπορικά..

Με τον τρόπο που λειτουργεί, η ελληνική τηλεόραση αναμοχλεύει αλλά και διαχειρίζεται  τους φόβους και τις ανασφάλειες των πολιτών, αναπαράγοντας έναν συνεχή «τρόμο και δέος». Έναν αρνητισμό που φτάνει  στα όρια του σαδισμού που σκοπό προφανώς έχει, να παραλύσει τον θεατή για να αποφασίζουν καλύτερα άλλοι γι’ αυτόν…Την ίδια στιγμή, βυθισμένη στην άφατη αυτοαναφορικότητά της, αναγορεύει από μόνη της τα δικά της είδωλα, υπόσχεται ανέξοδη δόξα και λεφτά στα reality shows, όπου αναπαράγεται συνήθως φτηνιάρικη τέχνη. Και βέβαια «ξεβράζει» άφθονο σεξισμό, πορνικό κλίμα, τερατολαγνεία και κουτσομπολιό στα μεσημεριανά, εκμεταλλευόμενη τον ανθρώπινο πόνο και την επιδειξιομανία, παρέχοντας άθλια πρότυπα στην νεολαία. Μια νεολαία που κατά πλειοψηφία της γυρνάει πλέον την πλάτη και στρέφεται στο Διαδίκτυο αφού δεν αντέχει άλλο το ξεκατίνιασμα, την υποκρισία, τον λαϊκισμό, την αναπαραγωγή του άθλιου..

Στα δελτία ειδήσεων, που ο Έλληνας τιμά δεόντως, τα έχουμε δει όλα. Κοκορομαχίες των ίδιων συνέχεια πολιτικών του δικομματισμού στα panels μέχρι τελικής πτώσης, αλαζονεία, δημαγωγία, ψέματα και φρούδες υποσχέσεις, μεγαλοϊδεατισμούς και γελοίους ακκισμούς, συγκάλυψη ευθυνών, φανατισμό και επιθέσεις.. Η ελληνική τηλεόραση δυστυχώς, κολακεύει τα χαμηλά ένστικτα, προωθεί την ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής ζωής και καλλιεργεί τον συνθηματικό λόγο μέσα από «πολυπράγμονες» σχολιαστές δημοσιογράφους που αποφαίνονται επί παντός επιστητού, στα δελτία ειδήσεων, υπερασπιζόμενοι στα τηλεπαράθυρα τα κομματικά τους «γήπεδα», συχνά με το αζημίωτο.. Η έρευνα έχει εκλείψει εντελώς από τα δελτία ειδήσεων και η  τηλεοπτική αρένα αναφέρεται απλώς σε σκανδαλολογίες εκθέτοντάς τις  «ηδονοβλεπτικά» στα μάτια των τηλεθεατών χωρίς να ελέγχει ουσιαστικά την εξουσία ως όφειλε. Όσο το σκάνδαλο «πουλάει» κι όσο εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες του καναλιού η του δημοσιογράφου μένει στην επικαιρότητα διαφορετικά φεύγει. Η τηλεόραση φτάνει μερικές φορές να χρησιμοποιεί ακόμα και «μαγειρεμένες» δημοσκοπήσεις για να επηρεάσει το πολιτικό βαρόμετρο και να παγιδέψει την κοινή γνώμη.

Ενδεικτική για την χρήση προπαγάνδας και τον ρατσισμό της τηλεόρασης είναι η πρόσφατη έρευνα του Παν/μίου Αθηνών (Τμήμα Επικοινωνίας και Μ. Μ. Ε, Ιουν.2008) για τα Ελληνικά Μ. Μ. Ε που διαπιστώνει μεταξύ άλλων: « Εξ όλων των πολιτικών σχηματισμών, τη μεγαλύτερη συνολική προβολή στις τηλεοπτικές ειδήσεις έχει η ΝΔ – Κυβέρνηση, ακολουθούμενη από το ΠΑΣΟΚ. Τα στελέχη των δυο μεγαλύτερων κομμάτων προβάλλονται πολύ περισσότερο από τα στελέχη των άλλων κομμάτων, όπως και τα στελέχη του «δεξιού πόλου» έναντι εκείνων του «αριστερού πόλου». Μεταξύ των 20 περισσότερο προβεβλημένων πολιτικών προσώπων στις ειδήσεις, τα μισά και πλέον πρόσωπα προέρχονται από την Κυβέρνηση – ΝΔ…Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών προσώπων που προβάλλονται είναι άνδρες. Οι άνδρες – πολιτικά πρόσωπα αποτελούν το 89,6% και οι γυναίκες το υπόλοιπο 10,4% .Συνεπώς, η πολιτική στις τηλεοπτικές ειδήσεις φαίνεται να είναι κυρίως γένους αρσενικού. Αυτό παρατηρείται εντονότερα στους δημόσιους τηλεοπτικούς σταθμούς… Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών προσώπων, προέρχονται (πολιτικά) από την πρωτεύουσα και ακολούθως, με μεγάλη διαφορά, από τη Θεσσαλονίκη…..». 

 Διαφάνεια και έλεγχος 

Αρκεί το ΕΣΡ;

Στη χώρα μας, η πολιτική διέρχεται εδώ και πολύ καιρό περίοδο βαθιάς κρίσης, με μεγάλη πλέον απογοήτευση των μαζών. Οι πολιτικοί, εξαρτημένοι από τα Μ. Μ. Ε, αφού οφείλουν συνήθως την αναγνωρισιμότητά τους σε αυτά και όχι στο έργο τους, φροντίζουν να γίνουν τηλεμαϊντανοί ακόμη και σε βάρος του κοινοβουλευτικού τους έργου. . Τα Μ. Μ. Ε δεν υπηρετούν πλέον τον πολιτικό πλουραλισμό αλλά τις υφιστάμενες δομές εξουσίας. Η αναντιστοιχία μεταξύ πολιτικού λόγου και κοινωνικής πραγματικότητας έφερε το γενικευμένο και άκριτο ανάθεμα των πολιτών στους πολιτικούς που τους θεωρεί πλέον κλέφτες και ψεύτες. Αυτή η εικόνα όμως αδικεί και την Αριστερά αλλά και τον θεσμό της Δημοκρατίας.

Αυτό που απαιτείται σήμερα είναι ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο που θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα φαινόμενα της υπερσυγκέντρωσης και διαπλοκής στα media αλλά και την τηλεοπτική ευτέλεια και παραπληροφόρηση. Η κατάσταση αυτή εγκυμονεί κινδύνους για την εύρυθμη λειτουργία της Δημοκρατίας, τον πολιτισμό και την αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών.

 Απαιτούνται: συνταγματική αναθεώρηση των άρθρων που αναφέρονται στα ΜΜΕ, αντιμονοπωλιακές ρήτρες, αναθεώρηση του υπάρχοντος νόμου και αποφασιστική ενίσχυση του ρόλου του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) .Το Ε. Σ. Ρ που πρέπει να αναδειχθεί από την Βουλή με ισχυρή πλειοψηφία των 2/3 του εκλογικού σώματος οφείλει να έχει την αρμοδιότητα και τη δυνατότητα του “επί της ουσίας” ελέγχου του καθεστώτος ιδιοκτησίας, των φαινομένων πολυϊδιοκτησίας και των ακριβών μετοχικών συνθέσεων των εταιρειών των Μ. Μ. Ε..

 Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί ότι η υπάρχουσα νομοθεσία είτε δεν εφαρμόζεται είτε αποδείχτηκε ανεφάρμοστη. Επίσης η αρμόδια ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή υπονομεύεται από κυβερνητικές αποφάσεις και οπωσδήποτε δεν ενισχύθηκε με τις κατάλληλες υποδομές για να ασκεί τον ελεγκτικό και αποφασιστικό της ρόλο. Θεωρούμε ότι το οριστικό καθεστώς αδειοδοτήσεων πρέπει να γίνει με βάση φακέλους ενημερωμένους με πλήρη και έγκυρα στοιχεία και πιστοποιητικά μέχρι την σχετική ημερομηνία αδειοδότησης. Επίσης το έργο του ελέγχου της σχετικής διαδικασίας να ανατεθεί στο ΕΣΡ κατά τις συνταγματικές ρυθμίσεις και να ολοκληρωθεί με εγκυρότητα αφού παρασχεθούν οι υποδομές και τα στοιχεία.

Δημοσιογραφικά δικαιώματα κι ελευθεροτυπία

Εδώ και αρκετά χρόνια με τον ίδιο τρόπο που αίρονται σταδιακά τα ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων σε όλη την Ευρώπη, άρχισαν να αίρονται από το 1991 και τα δημοσιογραφικά κεκτημένα. Επιπλέον σήμερα, σε περίοδο κρίσης πολλοί δημοσιογράφοι αναγκάζονται να δουλεύουν με stages ή συμβάσεις έργου, ανασφάλιστοι ακόμη και στην δημόσια τηλεόραση, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί δημοσιογράφοι και τεχνικοί που απολύονται σωρηδόν από εφημερίδες, ραδιοφωνικούς σταθμούς και περιοδικά. Η ελαστική εργασία ανθεί καθώς επίσης και η μαύρη εργασία. Οι δημοσιογράφοι βιώνουν μια δύσκολη πραγματικότητα. Από την μια οι πολυθεσίτες, διαπλεκόμενοι και ακριβοπληρωμένοι συνάδελφοί τους καμαρώνουν στο γυαλί κι από την άλλη η μεγάλη μάζα κακοπληρωμένων δημοσιογράφων που ιδρώνουν για να επιβιώσουν, που βλέπουν τις συλλογικές τους συμβάσεις να καταργούνται στην πράξη, που απολύονται ή που τους χρωστάει η εργοδοσία για πολύ καιρό τον μισθό τους. Την ίδια στιγμή η μεγάλη εργοδοσία χαίρει προνομίων και φοροαπαλλαγών.. 

Επιπροσθέτως επιχειρείται σήμερα και μια νέα επίθεση στην δημοτική ραδιοφωνία την οποία θέλει η Κυβέρνηση να ιδιωτικοποιήσει αδιαφορώντας μάλιστα για την ανεργία του προσωπικού της. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά σταθερή εργασία για όλους τους εργαζόμενους και προάσπιση των εργασιακών και ασφαλιστικών τους δικαιωμάτων. Επίσης την κατάργηση των διατάξεων του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων που επιβάλλουν την εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών των δήμων και την απόσυρση της διάταξης του «νόμου Ρουσόπουλου», που υποχρεώνει τους δημοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς ν’ αλλάξουν το νομικό καθεστώς λειτουργίας τους, για να πάρουν άδειες λειτουργίας ως ανώνυμες εταιρείες.

Πρέπει να ληφθούν οπωσδήποτε μέτρα που θα διασφαλίζουν θεσμικά την αυτονομία του έργου των δημοσιογράφων και των άλλων εργαζομένων στα ΜΜΕ, που θα ενισχύουν την δημόσια ραδιοτηλεόραση, κανόνες δεοντολογίας που θα επεξεργαστούν από κοινού το ΕΣΡ, οι εργαζόμενοι και οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ αλλά και σχετικά κινήματα πολιτών προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα της ασυδοσίας και της προσβολής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε σχέση με τους κώδικες δεοντολογίας διευκρινίζουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αντίθετος σε οποιαδήποτε ιδέα νόμου “περί Τύπου”, που θα έχει περιοριστικό χαρακτήρα και δεσμεύσεις σε ότι αφορά την ελεύθερη διακίνηση ειδήσεων, πληροφοριών, ιδεών και την άσκηση του δημοσιογραφικού λειτουργήματος. Κατά μια ανάλογη έννοια θεωρούμε πως πρέπει να καταργηθεί και το Υπουργείο Τύπου και την θέση του να πάρει μια μόνιμη κοινοβουλευτική επιτροπή για τα Μ. Μ. Ε.

Σε ότι αφορά στη δεοντολογία του δημοσιογραφικού λειτουργήματος θεωρούμε ότι αποτελεί ζήτημα των Ενώσεων Συντακτών και η εφαρμογή τους θέμα των αρμοδίων οργάνων των Ενώσεων. 

Δημόσια τηλεόραση

Σήμερα στην Ελλάδα έχει υποβαθμιστεί και υποτιμηθεί πάρα πολύ ο ρόλος και η λειτουργία των δημόσιων ΜΜΕ, σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ε.Ε. στις οποίες τα δημόσια ΜΜΕ διατήρησαν δεσπόζουσα θέση στο ραδιοτηλεοπτικό τοπίο. Οι κομματικές προσλήψεις, οι υπερτιμολογήσεις διαφόρων προγραμμάτων και υποχρεώσεων, η μονομέρεια των ειδήσεων και η εύνοια των ημετέρων έχουν καθηλώσει την ελληνική τηλεόραση σε μια πολύ χαμηλή ποιότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει θεσμική κάλυψη της ΕΡΤ, χωρίς κανένα κυβερνητικό ομφάλιο λώρο.

 Τα δημόσια Μ. Μ. Ε και τα δημοσιογραφικά εγχειρήματα γνώμης πρέπει να είναι αδέσμευτα αλλά χρειάζονται την στήριξη της Πολιτείας, στην εποχή του ανελέητου ανταγωνισμού και της άκρατης εμπορευματοποίησης της επικοινωνίας. Επιλογή που προωθεί εξάλλου και το κοινοτικό θεσμικό πλαίσιο, πρωτόκολλο ν/32 της Συνθήκης του Άμστερνταμ.

Πιστεύουμε επίσης ότι η δημόσια τηλεόραση –και όχι μόνον αυτή- οφείλει να ξαναβρεί τον πραγματικό της ρόλο. Της αντικειμενικής ενημέρωσης, της εκπαίδευσης και της ψυχαγωγίας με αξιακά προτάγματα την παιδεία, τον πολιτισμό, την τέχνη, την οικολογία, την ισότητα των φύλων, την νεολαία, την πολιτική, την επιστήμη. Θα πρέπει να στηρίξει την πολυφωνία, να σεβαστεί την διαφορετικότητα, τις μειονότητες, τα κινήματα πολιτών, τις θετικές δυνάμεις στην κοινωνία και να σταματήσει να μας βομβαρδίζει με μια στείρα αρνητικότητα προς άγραν εντυπώσεων.

Θα πρέπει να εγκαθιδρυθεί επιτέλους η  αξιοκρατία στην δομή της ΕΡΤ για να παίξει τον ρόλο της ως Δημόσια τηλεόραση και όχι να αποτελεί εξάρτημα της εκάστοτε κυβέρνησης . Μια πραγματικά δημοκρατική ΕΡΤ  δεν δικαιολογεί  συνεχείς αλλαγές  διευθυντών, προϊσταμένων και προσωπικού ανάλογα με τις αλλαγές των Υπουργών ή της Κυβέρνησης ούτε και απαράδεκτες αργομισθίες..

 Η Δημόσια τηλεόραση οφείλει να στηρίξει την ανασύνταξη των πνευματικών δυνάμεων του τόπου αντί να τις αποσιωπά. Οφείλει επίσης να προχωρήσει στο αίτημα της Περιφέρειας για ποιοτική Αποκέντρωση των τοπικών Μ. Μ. Ε καθώς και στήριξης των media της Ομογένειας.

Καταναλωτισμός και διαφήμιση

 Υποταγμένη στην άκρα εμπορευματοποίηση και το μέγιστο κέρδος πάσει θυσία, η τηλεόραση, μετατρέπει τον πολίτη σε παθητικό καταναλωτή πληροφοριών και προϊόντων. Η ποιότητα επειδή κοστίζει κρίνεται ως περιττή και τα Μ.Μ.Ε. γεμίζουν πλέον τον χρόνο τους με ό,τι πιο φτηνό θα μπορούσαν να πουλήσουν. Οι εφημερίδες που κι αυτές αυξάνουν τελευταία την ποσότητα σελίδων τους έναντι της ποιότητάς τους, προσπαθούν να επιβιώσουν πουλώντας CD, εντασσόμενες συχνά σε τηλεοπτικά συμφέροντα. Τα τηλεοπτικά κανάλια αντί για ενδιαφέρουσες εκπομπές άρχισαν να γεμίζουν φτηνά τηλεσκουπίδια και reality που κοστίζουν ελάχιστα κι εσχάτως καταργούν κάθε έννοια ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενώ οι εκδότες, οι καναλάρχες και οι παραγωγοί των Μ.Μ.Ε. αποφάσισαν ότι ήρθε ο καιρός τους να γίνουν οι νέοι Μπερλουσκόνι! 

Στις δύσκολες μέρες της μηντιακής ατμόσφαιρας αντί η Κυβέρνηση να προστρέξει προς όφελος της ποιότητας αποφασίζει να «αυτοχορηγηθεί» υπόγεια παρέχοντας βοήθεια στον φιλικό της κυρίως Τύπο ως ένα είδος «αντιπαροχής»..

 H κρατική διαφήμιση αντί να διανεμηθεί δημοκρατικά εφόσον πρόκειται για δημόσιο χρήμα και καθορίζει πλέον την βιωσιμότητα εκδοτικών επιχειρήσεων δόθηκε σε έντυπα των οποίων η κυκλοφορία δεν δικαιολογούσε δικαίωμα ενίσχυσης.

 Οι διαφημιστές πάλι σήμερα, φτάνουν να ελέγχουν τα πάντα μέχρι και το είδος των τηλεοπτικών προγραμμάτων. Καθώς μάλιστα ο αριθμός των τηλεοπτικών καναλιών όλο και αυξάνει με τα ψηφιακά, δορυφορικά και συνδρομητικά κανάλια, το κοινό διασπείρεται όλο και περισσότερο και οι τηλεθεατές κάθε καναλιού μειώνονται κάνοντας τους διαφημιστές πιο απρόθυμους να συνεχίζουν να πληρώνουν μεγάλα ποσά για τις διαφημίσεις. Αυτό φυσικά αυξάνει την διαπλοκή αλλά αποθρασύνει και τις διαφημιστικές. Οι διαφημίσεις γίνονται ολοένα και πιο προκλητικές, κυνικές, αδίστακτες προβάλλοντας επικίνδυνα πρότυπα ειδικά για τους νέους και τα παιδιά ενώ χρησιμοποιούν ανενδοίαστα το γυμνό γυναικείο σώμα με σεξιστικό ύφος και υπονοούμενα ακόμα και για εκπτώσεις μαγαζιών ηλεκτρονικών ειδών! 

Πιστεύουμε πως χρειάζεται αναπροσαρμογή του  Ελληνικού κώδικα διαφήμισης και επικοινωνίας και προσαρμογή της νομοθεσίας ώστε οι διαφημίσεις να αποβάλλουν τον προκλητικό σεξιστικό τους χαρακτήρα και τις ρατσιστικές αντιλήψεις εν γένει έναντι του φύλου, της Τρίτης ηλικίας, συμβόλων κ. λ. π. Επίσης απαιτείται περαιτέρω προστασία των ανηλίκων και των καταναλωτών από την παραπλανητική και την κίτρινη διαφήμιση. 

Νέο επικοινωνιακό τοπίο και μέσα

Γνωρίζουμε πολύ καλά πως η διαπλοκή είναι στη φύση του καπιταλιστικού συστήματος και πως δημοκρατία και καπιταλισμός δεν είναι καθόλου συνώνυμες έννοιες γι’ αυτό και ο αγώνας για δημοκρατικά Μ. Μ. Ε και η απεμπλοκή από τα αδηφάγα τραστ δεν είναι καθόλου εύκολος στόχος ειδικά όταν περιορίζεται σε ελπίδες νομοθετικών μόνο διαχειριστικών αλλαγών και δεν εντάσσεται μέσα σε ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο κινημάτων πολιτών που διεκδικούν μαζί δημοκρατικά δικαιώματα και μια νέα χειραφέτηση στο μηντιακό τοπίο.. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα σταθεί στυλοβάτης στα κινήματα αυτά και τις διεκδικήσεις τους. 

Υπάρχουν όμως κι ελπιδοφόρες δυνάμεις και δυνατότητες που προέρχονται από τα νέα μέσα, το Διαδίκτυο, τα μπλογκς, τις διαδικτυακές συσπειρώσεις πολιτών για τα πληττόμενα εργασιακά τους δικαιώματα, τα εναλλακτικά δίκτυα πληροφόρησης, το youtube, την web tv κλπ. Είναι ένας νέος τρόπος ταχύτατης επικοινωνίας που αμφισβητεί ευθέως πλέον την παλαίποτε πέτρινη εξουσία του Τύπου και της τηλεόρασης. Οι πληροφορίες σήμερα είναι διάσπαρτες παντού και προσιτές στον καθένα, στον κάθε συνδεδεμένο υπολογιστή ακόμα και στο κινητό τηλέφωνο.

Μια νέα δημοσιογραφία του πολίτη αναδύεται και δίνει απρόσμενες πληροφορίες και οπτικό υλικό για διάφορα γεγονότα που συμβαίνουν ανά πάσα στιγμή στον πλανήτη. 

Μέσα σ΄ αυτό όμως το νέο επικοινωνιακό τοπίο που είναι αρκετά πολύπλοκο πλέον, δεν λείπουν καθόλου οι συγκρούσεις.

Έχουμε λοιπόν τα παραδοσιακά media και τις βιομηχανίες τους  που μαζί με το παραγωγικό τους δυναμικό ανησυχούν πολύ καθώς ο ανταγωνισμός από το Διαδίκτυο αποβαίνει σταθερά εις βάρος τους.. Οι δημοσιογράφοι πάλι του Τύπου κι οι εφημερίδες μετα τον ανταγωνισμό της τηλεόρασης βλέπουν τώρα και τον ανώνυμο blogger να ασκεί δημοσιογραφικό ρόλο, και μάλιστα δωρεάν. Η πληροφορία όλο και φτηναίνει, η ακρίβεια και η επαλήθευσή της γίνονται πιο περίπλοκες από ότι είναι στα έντυπα, κι οι δημοσιογράφοι βλέπουν τον μισθό τους να μειώνεται αφού «όλοι έγιναν ξαφνικά δημοσιογράφοι»!

Μέσα σ΄ όλα αυτά συνυπολογίστε και τον κατακερματισμό της ..πίτας. Τι εννοούμε; Μα τον υπέρμετρο πληθωρισμό των media. Σύμφωνα με έγκριτες μελέτες, η ετήσια παγκόσμια προσφορά media αυξάνεται κάθε χρόνο κατά 30% και η ζήτηση δεν μπορεί να ακολουθήσει. Τα τελευταία 10 χρόνια στην Ευρώπη ο αριθμός των τηλεοπτικών καναλιών τριπλασιάστηκε, τα περιοδικά τετραπλασιάστηκαν τα τελευταία 25 χρόνια ενώ καθημερινά προστίθενται στο Web 1,5 εκατ. σελίδες! Η έννοια λοιπόν «σταθερό κοινό» σε ένα μέσον σχεδόν εξαφανίζεται και το κοινό του κάθε μέσου μειώνεται επίσης σταθερά λόγω πληθωρισμού. Τα πρώτα και σίγουρα θύματα είναι οι καθημερινές εφημερίδες. Από την άλλη βέβαια αυτό που συγκρατεί προσωρινά την κατάσταση είναι πως οι διαφημιστές προτιμούν ακόμη τα έντυπα μέσα και την τηλεόραση για να δίνουν τα πακέτα τους αν και από το 2004 η διαφήμιση όλο και αυξάνει στο Διαδίκτυο. 

Ψηφιακή τηλεόραση

Υπάρχει εκ παραλλήλου και η ψηφιακή τηλεόραση που ανοίγει πολλές νέες δυνατότητες και πεδία. Κι εδώ χρειάζεται μια ιδιαίτερη μέριμνα.

 Επειδή είναι γνωστό ότι με ταχύτατους ρυθμούς προωθούνται οι ψηφιακές συνδρομητικές πλατφόρμες σε υπερεθνική βάση και ότι η διαδικασία αυτή θα επηρεάσει καθοριστικά το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο σε κάθε επιμέρους χώρα, θα πρέπει να προχωρήσουμε άμεσα σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των άλλων χωρών της Ε.Ε. όχι μόνο για τον έλεγχο του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και ιδιαίτερα των “off shore” εταιρειών, αλλά και για τη δημιουργία διεθνών ρυθμιστικών και ελεγκτικών μηχανισμών που θα αναφέρονται στο νέο ψηφιακό ραδιοτηλεοπτικό τοπίο.

 Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί επίσης απαραίτητο να διατεθούν με ειδικό προνομιακό καθεστώς συχνότητες στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση για κοινωνικούς, πολιτιστικούς, νεολαιίστικους φορείς, για κινήσεις πολιτών και για αυτοδιοικητικούς φορείς. Αυτό μπορεί να διευκολυνθεί με την απελευθέρωση συχνοτήτων λόγω της επερχόμενης ψηφιοποίησης των καναλιών. Είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί πέραν του κρατικού και ιδιωτικού χώρου, ένας “κοινωνικός” χώρος στο ραδιοτηλεοπτικό τοπίο εντελώς διαφορετικός από αυτόν που ισχύει σήμερα.